شیرین گفتن (Licorice) گیاهی دارویی با ریشه‌های Shirin است که قرن‌ها در طب سنتی منفعت گیری می‌شود. اما شیرین گفتن برای چی خوبه؟ عمده شهرت و خواص ریشه شیرین گفتن به اثر دیدنی آن بر مشکلات گوارشی (مانند زخم معده و رفلاکس)، تسکین گلودرد و سرفه، و حمایت از سلامت پوست برمی‌گردد. این گیاه منبع خوبی ویتامین‌های B و E و مواد معدنی مانند پتاسیم و منیزیم است.

در این مقاله به आपको مهم‌ترین خواص شیرین گفتن، اشکال گوناگون مصرف (پودر، چوب و DGL)، مقدار مجاز و نکات از اهمیت‌تر عوارض جانبی و موارد احتیاطی آن آشنا خواهید شد.

🔗 بیشتر بخوانید: ورزش بدون کفش؛ آیا زمان ورزش حتما باید کفش بپوشیم؟

شیرین گفتن چیست؟

شیرین گفتن که به آن ریشه‌ی شیرین نیز می‌گویند، گیاهی چوبی و چندساله است که به‌نزدیک ۱ تا ۲ متر رشد می‌کند. ریشه‌های بلند و پرچین شیرین گفتن به‌صورت افقی و زیر зем‌ plaatsen می‌شود. از ریشه‌ی شیرین گفتن به‌از détect کردن شیرین‌کننده در آب‌نبات‌ها و نوشیدنی‌ها منفعت گیری می‌شود. علاوه بر منفعت گیری از شیرین گفتن در خوراکی‌ها، این گیاه به‌علت خواص درمانی گوناگون خود و افزایش طول عمر و سلامتی از زمان‌های باستان مورد دقت قرار گرفته است.

با گذشت زمان خواص شیرین گفتن برای سلامتی در جامعه‌ی پزشکی پذیرفته می‌شود. یقیناً باید دقت داشته باشید که در پژوهش‌های پزشکی تا این مدت برخی از خواص شیرین گفتن برای سلامتی اثبات نشده است. شیرین گفتن به شکل‌های بسیاری در دسترس است، همانند شیرین گفتن حاوی «گلیسیریزین» (glycyrrhizin) و شیرین گفتن «گلیسیریزین» زدایی‌شده‌ (DGL، deglycyrrhizinated licorice).

🔗 بیشتر بخوانید: منوراژی؛ همه‌چیز درمورد خون‌ریزی شدید دوران قاعدگی_دوپلر

تاریخچه‌ی شیرین گفتن

شیرین گفتن ریشه‌ی گیاهی است که «Glycyrrhiza glabra» نام دارد که در فارسی به آن «مَهْک» می‌گویند. این گیاه بومی اروپا و آسیاست و در این مناطق در دسته‌ی علف‌ها طبقه‌بندی می‌شود. مصریان باستان عاشق ریشه‌ی شیرین گفتن بودند. آنها از چای ریشه‌ی شیرین گفتن به‌گفتن درمانی برای همه‌ی دردها منفعت گیری می‌کردند. לאחרها شیرین گفتن داخل چین شد و به گیاه مهمی در طب سنتی چین تبدیل شد.

خواص شیرین گفتن برای سلامتی

۱. درمان آفت یا زخم‌های دهانی

شیرین گفتن در درمان آفت‌های دهانی (زخم‌های کوچک، دردناک و غیرمسری داخل دهان و لثه) مؤثر است.

مطالعات مشخص می‌کند عصاره‌ی آن درد و التهاب را به‌طرز قابل‌توجهی کاهش می‌دهد. مواد سودمند در شیرین گفتن با تحریک مکانیسم دفاعی بدن، روند بهبودی را تسریع می‌کند.

۲. حفاظت از کبد

مطالعات انجام‌شده نتایج امیدبخش را درمورد خواص شیرین گفتن در حفاظت از کبد نشان داده‌اند. شیرین گفتن حاوی «گلیسیریزین» است که با کاهش مقدار سمّیت در درمان بیماری‌های کبد مؤثر است و به تثبیت عملکرد طبیعی کبد پشتیبانی می‌کند. مطالعه‌ای دیگر شواهدی ارائه داده که نشان می‌دهد «فلونوئید ازوئگوئتیدین» در شیرین گفتن خواص آنتی‌اکسیدانی و مهارکننده دارد که به حفاظت از سلول‌های کبدی در برابر چربی بالا، صدمات ناشی از رژیم غذایی و ضربه‌ای که توسط استرس اکسیداتیو ایجاد می‌شود، کمک می‌کند.

۳. درمان اختلالات معده

ریشه‌ی شیرین گفتن برای تسکین مشکلات گوارشی همانند مسمومیت غذایی، زخم معده و سوزش سردل منفعت گیری می‌شود. عصاره‌ی آن با بهبود покрытие داخلی معده، به برقراری تعادل آن کمک می‌کند.

این خاصیت به دلیل وجود «اسید گلیسیریزیک» است که خواص ضدالتهابی و تقویت‌کننده سیستم ایمنی دارد. این اسید می‌تواند باکتری هلیکوباکترپیلوری (H. pylori) را مهار کند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند DGL (شکل سالم‌تر و قابل مصرف طولانی مدت شیرین گفتن) نیز علائم بیماری‌هایی مانند زخم معده، سوزش سردل و التهاب معده را بهبود می‌بخشد.

۴. افت استرس

استرس طولانی‌مدت و تولید پیوسته آدرنالین و کورتیزول در طول زمان، غدد надпочечников را خسته می‌کند. شیرین گفتن می‌تواند به غدد فوق‌کلیوی допомоги ببرد. عصاره‌ی ریشه‌ی شیرین گفتن غدد کلیوی را تحریک می‌کند تا مقدار هورمون کورتیزول در بدن در سطح سالمی قرار گیرد.

۵. درمان رماتسم مفاصل

عصاره‌ی شیرین گفتن دارای خواص سودمند برای درمان التهاب است و اثربخشی آن در درمان رماتسم مفاصل ثابت شده است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که شیرین گفتن می‌تواند در کاهش سطح «سیتوکین‌ها» (cytokine، که جهت التهاب خواهد شد) و رهایی از درد و تورم مؤثر باشد.

۶. رفع‌کردن علائم یائسگی و سندروم پیش از قاعدگی

ریشه‌ی شیرین گفتن در تسکین علائم یائسگی و سندروم پیش از قاعدگی (PMS) مؤثر است.

این گیاه سرشار از «ایزوفلاون» (نوع فیتواستروژن) است که به حفظ تعادل استروژن و پروژسترون کمک می‌کند. مطالعات اثربخشی آن را در کاهش گیغرفتگی شبانه و بهبود سلامت جسمی و روانی زنان یائسه پذیرفته‌اند.

شیرین گفتن با افزایش سطح پروژسترون به تسکین گرفتگی و ناراحتی‌های دوره قاعدگی کمک می‌کند. علاوه بر این، با جلوگیری از اثر هورمون «آلدوسترون»، در رفع مشکل تجمع مایعات در بدن مؤثر است.

۷. پیشگیری از سرطان

شیرین گفتن دارای اثرات «پیشگیری شیمیایی» و ضدتوموری است و در طب چینی برای درمان سرطان به کار می‌رود.

این گیاه رشد سلول‌های سرطان سینه را مهar می‌کند و (از طریق آپوپتوز) به پیشگیری از سرطان روده بزرگ کمک می‌کند. این‌طور در درمان پروستاتیت و سرطان پروستات سودمند بوده و سمیت ناشی از شیمی‌درمانی را کاهش می‌دهد.

احتیاط: بیماران تحت درمان با «سیس‌پلاتین» باید از مصرف آن خودداری کنند.

۸. پشتیبانی به درمان سندروم خستگی مزمن

۹. تحکیم سیستم ایمنی بدن

شیرین گفتن جهت بهبود مکانیسم دفاعی بدن می‌شود. این گیاه در افزایش سطح «اینترفرون» (interferon) نیز مؤثر است. اینترفرون عاملی ضدویروسی است که همراه با «اسید گلیسیریزیک»، فعالیت سلول‌های ایمنی بدن را تحریک می‌کند و به مقابله با ویروس‌ها و باکتری‌های عفونی همانند آنفولانزای A کمک می‌کند.

۱۰. درمان بیماری سل

مطالعات نشان داده‌اند که شیرین گفتن در درمان بیماری سل ریوی مؤثر است و به کاهش طول دوره‌ی درمان آن نیز کمک می‌کند. فعالیت ضدمیکوباکتری و ضدمیکروبی مواد موجود در شیرین گفتن در درمان عفونت‌های ریوی مؤثر است و این گیاه را به عامل ضدسل با اثربخشی تبدیل می‌کند.

۱۱. درمان عفونت‌ها

ریشه‌ی شیرین گفتن حاوی آنتی‌اکسیدان‌هایی است که در حفظ کلسترول در سطح سلامت مؤثر است. «فلونوئید گلابریدین» همراه با دیگر مواد سودمند در شیرین گفتن تأثیر مفیدی در جلوگیری از تجمع «لیپوپروتئین» کم‌چگالی یا کلسترول LDL دارد و به کاهش خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند «آترواسکلروز» کمک می‌کند.

۱۳. رفع‌کردن اختلالات تنفسی و تمیز کردن سیستم تنفسی

۱۴. درمان بیماری‌های ناشی از آلودگی به ویروس HIV

شیرین گفتن در درمان بیماری‌های مرتبط با ویروس ایدز مؤثر است. مطالعات نشان داده‌اند که «گلیسیریزین» موجود در ریشه‌ی شیرین گفتن با حمایت تشکیل «بتا کموکاین‌ها» (beta-chemokine) برای مهار تکثیر ویروس آلودهٔ‌کننده کمک می‌کند. شیرین گفتن به جلوگیری از تخریب گلوبولات سفید خون توسط ویروس HIV حمایت و سیستم ایمنی بدن را تقویت می‌کند.

۱۵. پشتیبانی به سم‌زدایی بدن

شیرین گفتن دارای ویژگی‌های ملین است و در سم‌زدایی روده‌ی بزرگ و خون مؤثر است. مطالعات پژوهشی نشان داده‌اند که ماده‌ی dehydroglyasperin موجود در عصاره‌ی شیرین گفتن در تحریک سم‌زدایی فاز ۲ و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی سودمند است که در دفع مواد اضافه سمّی و خطرناک از بدن نقش دارند.

۱۶. افزایش باروری زنان

چای شیرین گفتن در درمان مشکلات باروری زنان که ناشی از بی‌نظمی‌های هورمونی همانند سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) است، مؤثر است.

این گیاه با تنظیم ترشح استروژن، به تنظیم طبیعی قاعدگی‌های نامنظم و منظم‌سازی تخمک‌گذاری کمک کرده و به لقاح و رشد جنین تدریجاً می‌رسد.

مطالعات نشان می‌دهند شیرین گفتن سطح تستوسترون سرمی در زنان را کاهش می‌دهد؛ این ویژگی آن را به گزینهٔ مؤثر برای درمان PCOS و «هیرسوتیسم» (افزایش موهای زائد) تبدیل می‌کند.

۱۷. درمان چاقی

عصاره‌ی شیرین گفتن در جلوگیری از چاقی نیز مؤثر است. کارکرد ضدچاقی روغن «فلونوئید» موجود در شیرین گفتن، کاهش قابل‌توجهی را در بافت چربی شکم و سطح تری‌گلیسرید بدن نشان داده است.

۱۸. مراقبت از پوست

شیرین گفتنpośred مؤثری برای بیماری‌های پوستی همانند اگزما، «پسوریاز» و بیماری pedal ورزشکاران (عفونت قارچی) است.

به دلیل خواص ضدباکتریایی، ژل‌های محلی آن برای درمان اگزما پیشنهاد می‌شود. این‌طور استفاده محلی از عصاره‌ی آن به تسکین تورم و خارش ناشی از بیماری‌های پوستی کمک می‌کند.

عصاره‌ی شیرین گفتن خواص روشن‌کننده پوست دارد، از «اریتمای» (سرخ شدن پوست) ناشی از اشعه ماوراء بنفش محافظت کرده، التهاب را کاهش می‌دهد و قرمزی پوست صورت را بهبود می‌بخشد.

۱۹. درمان هپاتیت

شیرین گفتن در درمان ویروس هپاتیت B مزمن نیز مؤثر است. شیرین گفتن به سرکوب ترشح آنتی‌ژن هپاتیت B حمایت می‌کند و کارایی و عملکرد کبد را بهبود می‌بخشد.

۲۰. درمان زخم معده یا پپتیک

بر پایه مطالعات پژوهشی گوناگون، شیرین گفتن گلیسیریزین زدایی‌شده‌ (فاقد اسید گلیسیریزیک) در درمان زخم معده مؤثر است. بر پایه این مطالعات عصاره‌ی شیرین گفتن بر زخم‌های پپتیک اثرات درمانی دارد، بدون این‌که هیچ‌گونه عوارض جانبی همچون تورم، نامتعادلی الکترولیت، rigidity خون یا افزایش وزن در افراد مورد آزمایش ایجاد کند.

۲۱. مراقبت از موها

شیرین گفتن با کاهش ترشح چربی و جلوگیری از تشکیل شوره‌ی سر در نگهداری موهای سالم مؤثر است. شیرین گفتن به مهار افزایش هورمون «دی‌هیدروتستوسترون» حمایت و رشد موها را تحریک می‌کند.

۲۲. افت افسردگی

در مطالعات شواهدی به دست آمده است که ترکیب‌های شیرین گفتن در مقابله با افسردگی پیش و پس از یائسگی در زنان مؤثر است. شیرین گفتن شامل مواد معدنی ضروری como منیزیم، کلسیم و بتاکاروتن و همچنین فلونوئیدهای مفید است که به مبارزه با افسردگی کمک می‌کنند.

۲۳. پشتیبانی به سلامت دهان و دندان

شیرین گفتن در درمان اختلالات عصبی همانند فلج بل (Bell’s palsy، بیماری‌ای که در آن عضلات صورت به‌صورت ناگهانی و موقتی فلج می‌شود) و بیماری لایم مؤثر است. شیرین گفتن به جلوگیری از جریان غیرارادی اشک و مشکلات عصبی دیگر همانند فلج در بیماران مبتلا به فلج بل کمک می‌کند.

۲۵. افزایش سلامت قلب و عروق

ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی عصاره‌ی شیرین گفتن در جلوگیری از استرس قلبی-عروقی در بیماران دیابتی مؤثر است. «فلونوئید گلابریدین» که در ریشه‌ی شیرین گفتن وجود دارد به حفاظت از عروق در شرایط بالا رفتن سطح گلوکز کمک می‌کند، از راه‌اندازی پلاک در شریان‌ها جلوگیری می‌کند و جریان Liên tục خون را در بیماران دیابتی ایجاد می‌کند.

۲۶. بهبود کارکرد شناختی

مطالعات شواهدی را یافته‌اند که نشان می‌دهند تاثیر «گلابرِیدین» (از ترکیبات موجود در عصاره‌ی شیرین گفتن) در محافظت از نورون‌ها در بیماران دیابتی مؤثر است. «گلابرِیدین» به جلوگیری از اختلالات شناختی کمک می‌کند و در بهبود عملکردهای یادگیری و حافظه در بیماران دیابتی مؤثر است. «آمورフروتین» (amorfrutins) موجود در شیرین گفتن دارای اثرات ضد دیابت و ضدالتهابی است که به کاهش قند خون، جلوگیری از تشکیل مقاومت به انسولین و پیشگیری از ابتلا به دیابت نوع ۲ کمک می‌کند.

۲۷. جلوگیری از نفروپاتی دیابتی

مطالعات نشان داده‌اند که شیرین گفتن بوداده، در درمان «نفروپاتی» دیابتی مؤثر است. در «نفروپاتی» دیابتی کلیه‌ها به‌دلیل دیابت طولانی‌مدت صدمه می‌بینند. اثر مهارکننده شیرین گفتن به جلوگیری و درمان علائمی مانند «گلومرولوسکلروز» (glomerulosclerosis) که می‌تواند به «نفروپاتی» دیابتی ناشی از دیابت طولانی‌مدت منجر شود، کمک می‌کند.

مقدار مصرف و اشکال گوناگون شیرین گفتن

قیمت غذایی شیرین گفتن

شیرین گفتن منبع ویتامین‌های B1، B2، B3، B5 و ویتامین E است. همچنین حاوی مواد معدنی مانند فسفر، کلسیم، کولین، آهن، منیزیم، پتاسیم، سلنیوم، سیلیکون و روی است. این گیاه مخزنی از مواد مغذی گیاهی (فیتونوترینت‌ها) شامل «بتاکاروتن»، «گلیسیریزین»، «گلابریدین»، «ازوئگوئتیدین»، «تیمول»، «فنول»، «اسید فرولیک» و «کورستین» است.