۲۴ راهکار موثر برای انگیزهبخشی به دانشآموزان و علاقهمند کردن آنها به درس, تدریس و مدیریت کلاس از چالشبرانگیزترین مشاغل است و القای انگیزه به شاگردان نیازمند مهارت، صبر و استراتژیهای مدروس میباشد. تفاوتی ندارد که معلم مدرسه ابتدایی هستید یا دبیرستان، ایجاد بستر تعلیمی جذاب و پرانرژی کلید موفقیت تحصیلی دانشآموزان است.

در این مقاله، ۲۴ روش کاربردی و اثباتشده برای افزایش انگیزه تحصیلی و تبدیل یادگیری به یک تجربه لذتبخش بررسی شده است. تأثیر انگیزه بر یادگیری و رفتار دانشآموزان انگیزه نیروی نامرئی است که دانشآموز را از حالت منفعل به فعال تبدیل میکند. این عامل روانشناختی بر ابعاد مختلف عملکرد شاگردان تأثیر مستقیم دارد ۱.

هدفگذاری و هدایت انتخابها انگیزه درونی مانند قطبنما عمل کرده و به دانشآموز کمک میکند تا اولویتهای خود را بر اساس اهداف بلندمدت تعیین نماید. شاگردان باانگیزه تصمیمات آگاهانهتری در خصوص تخصیص وقت، انتخاب دروس و نحوه مطالعه میگیرند. ۲. افزایش انرژی و میزان تلاش انگیزه سوخت محرک تلاش است. دانشآموزان انگیزده، حتی در مواجهه با تکالیف دشوار، استقامت نشان میدهند زیرا آنها را پلههای رسیدن به هدف میبینند.

لیم نشوند و زمان بیشتری را صرف یادگیری عمیق کنند که پیشبینیکننده قوی موفقیت تحصیلی است. ۴.

ارتقای پردازش شناختی و یادگیری عمیق شاگردان باانگیزه به سمت یادگیری عمیق سوق مییابند؛ آنها با دقت گوش میدهند، مفاهیم را ریشهیابی میکنند و ارتباط میان دانش جدید و پیشین را برقرار میسازند. بیانگیزگان به یادگیری سطحی جهت گذراندن امتحان میروند. ۵. ارزشیابی پاداشها و پیامدها انگیزه به نتایج تحصیلی معنا میبخشد. برای شاگرد انگیزده، نمره بالا منبع افتخار و نمره پایین زنگ خطر برای اصلاح روش مطالعه است.

این دیدگاه، چرخه بازخورد مثبت را تقویت میکند. ۶. تضمین عملکرد تحصیلی کلی ترکیب انتخاب هوشمندانه، تلاش پرانرژی، استقامت، درک عمیق و ارزشگذاری بر نتیجه، به طور طبیعی به بهبود عملکرد کلی و موفقیت تحصیلی منجر میگردد. بخش اول فراهم آوردن بستر آموزشی مثبت ۱. ایجاد فضای امیدوارکننده و حمایتی وقتی دانشآموز احساس میکند معلم او را درک میکند و در مسیر رشد یاری میرساند، با اشتیاق بیشتری در کلاس مشارکت میکند.

معلم باید با شناختن تواناییهای منحصر به فرد هر شاگرد، به آنها ثابت کند که وجودشان مهم است.

صبر در روزهای اول و تلاش مداوم برای برقراری ارتباط، پایههای انگیزه را مستحکم میسازد. ۳. هنر برقراری ارتباط دوطرفه آمادگی و دانش بهروز ارائه محتوای غنی و کاربردی اعتبار معلم را افزایش میدهد. اجتناب از خودرأیی فضا برای پرسش، بحث و تفکر نقدی باز باشد، نه تحمیل نظر. سخنرانی مختصر و قانعکننده اعتماد به نفس همراه با اجتناب از طولانیگویی، تمرکز کلاس را حفظ میکند. ۴. تدریس با اشتیاق و انرژی اشتیاق معلم ار است.

حتی مباحث تکراری باید با نشاط تدریس شوند. زبان بدن، نگاه و لحن صدا، انتقال میدهند که این درس مهم و جذاب است. بیحوصلگی معلم، انگیزه کنجکاوی شاگردان را در لحظه از بین میبرد. ۵. مدیریت کلاس پرانرژی ورود به کلاس با نشاط و حیات، تون کلاس را تعیین میکند. معلم پرانرژی، شاگردان را بیدار، حاضر و مشتاق نگه میدارد و فرصت بیحوصلگی را از بین میبرد. ۶.

مینمایند. ۷. گذاشتن سنگ تمام برای هر شاگرد تلاش فراتر از انتظار، تفاوتساز است. اگر شاگردی تکلیف انجام ندهد، به جای تنبیه، راهنمایی کنید.

پاسخگویی کامل به سوالات و اطمینان از درک مطلب، حس امنیت روانی را فراهم میکند. توجه حمایت متفاوت از سوءاستفاده است. ۸. ارائه اطلاعات فراتر از کتاب درسی بهروزرسانی دانش و ارتباط مطلب با علم روز و اخبار جاری، جذابیت درس را چندچندان میکند. مثلاً معلم علوم میتواند مقالهای جدید را خلاصه کرده، تصاویر نشان دهد و شاگردان را به بحث و پرسش دعوت نماید. ۹. تکالیف خلاقانه و رشدمحور وظایف خانه باید فراتر از تکرار روتین باشد.

پروژههای پژوهشی، بازدید از موزه، نگارش یادداشت برای چاپ در کتابخانه مدرسه یا فعالیتهای فرادروسی، خلاقیت را به راه میاندازند و جنبه لذتبخش را به یادگیری میافزایند. ۱۰. حفظ فضای شاد و دوستانه خنده، شوخطبعی و رفتار صمیمانه (با حفظ مرزبندیهای معلمی)، استرس را کاهش داده و انگیزه حضور در کلاس را تقویت میکند. خشکی و سखتی، دیوار برقراری ارتباط را بالا میبرد. ۱۱.

اثبات صلاحیت و تخصص شاگردان باید باور کنند معلمشان بهترین در حوزه خود است. نمایش مهارت، تسلط بر مطلب و مدیریت کلاس قوی، اعتبار را تثبیت میکند. عدم کفایت معلم، بهانهای برای تنبلی شاگردان میشود. ۱۲. دقت به حالات روحی شاگردان مشاهدات دقتدار معلم میتواند افسردگی، استرس یا مشکلات خانوادگی را شناسایی نماید. گفتگوی خصوصی، عدم اصرار بر صحبت، و تمرکز بر رفع مشکل به جای مجازات، اعتماد را بازمیسازد.

انعطاف در قوانین برای رفع موانع، نشانه هوشمندی هیجانی معلم است. ۱۳. تشویق به ابراز نظر و مشارکت فعال کلاس یکطرفه، انگیزه را میکشد. دعوت به گفتگو، بحث سالم و پذیرش نظرات متفاوت، حس مالکیت شاگردان نسبت به یادگیری را تقویت میکند. تفکیک بین بحث سازنده و نظرات بیپایه، مهارتی است که معلم باید داشته باشد. ۱۴. شناختن روحیات و علایق فردی هیچ دو شاگردی یکسان نیستند.

تطبیق روش تدریس با ترکیب کلاس، شناختن هویتهای مستقل و ایجاد حس شناخته شدن (بدون تجاوز به حریم)، انگیزه درونی را القا میکند. ۱۵. تبیین چرا یادگیری (هدفگذاری معنادار) شاگردان باید بدانند جبر، فلسفه یا جغرافیا چرا ضروری است. ارتباط مطلب با زندگی، جامعه، محیط زیست و آینده شغلی، انگیزه واقعی و پایدار را بیدار میکند. بخش دوم ایجاد چالش و مشارکت فعال ۱۶.

واگذاری پروژههای پژوهشی تحقیق فردی یا گروهی، شاگردان را از گیرندههای منفعل به کاوشگران فعال تبدیل میکند. ارایه نتایج در کلاس، اعتماد به نفس را بالا برده و انگیزه را به همکلاسیها ار میسازد. این روش، جایگزین قدرتمند برای سخنرانیهای یکنواخت است. ۱۷. ترویج کار گروهی و همکاری کار تیمی، مهارتهای اجتماعی را تقویت کرده، دیدگاهها را متنوع میسازد و از طریق رقابت سالم و مثبت بین گروهها، شوق مشارکت را افزایش میدهد.

مدیریت تعادل در رقابت، وظیفه معلم است. ۱۸. طراحی تکالیف فراتر از کتاب درسی پروژههایی که با علایق شخصی همسو باشند (تحقیق در مورد کتاب محبوب، شرکت در شب شعر، گزارش از رویداد علمی)، یادگیری را عمیق، کاربردی و لذتبخش میسازند. ۱۹. ارائه حق انتخاب (ات ) انتخاب همگروه، موضوع تحقیق یا روش ارایه، حس استقلال و کنترل را به شاگردان میدهد. حمایت از خودمختاری، یکی از قویترین محرکهای انگیزه درونی است. ۲۰.

بازخورد مثبت، مشخص و در موقع تشویق کتبی در حاشیه دفتر، نمرهدهی تشویقی، کلام مهربانه یا اشاره علنی به نقاط قوت، انگیزه را به شدت تقویت میکند. شاگرد باید بداند تلاشش دیده شده و ارزشمند است. ۲۱. شفافسازی انتظارات و قوانین سرفصل درسی، خطوط قرمز، معیار ارزیابی و قوانین کلاس باید از روز اول صریح و شفاف اعلام گردد. عدم قطعیت و ابهام، باعث سردرگمی، استرس و کاهش انگیزه میشود.

پاسخگویی صبورانه به سوالات، امنیت روانی را تضمین میکند. ۲۲. تنوع در ساختار جلسه تدریس کلاسهای یکرویه (فقط چر) خستهکنندهاند. ترکیب تدریس کوتاه (۱۰-۱۵ دقیقه)، حل تمرین گروهی، نمایش فیلم کوتاه، پرسش و پاس و کار بر روی تخته، پویایی را حفظ کرده و توجه شاگردان را به حداکثر میرساند. نکات کلیدی و طلایی در مدیریت انگیزه ظاهر بیزحمت بودن حتی در کارهای سخت، آرامش و لذت را نشان دهید تا شاگردان الگو برداری کنند.

کنترل عکسالعمل واکنشهای لحظهای و خشمگینانه، اعتبار معلم را میلرزاند. تدریس اولویت بر قدرتنمایی است. سرعت و صدا مناسب با سرعت متوسط و صدای پر و واضح سخن بگویید تا همه شاگردان (حتی در سطرهای عقب) شنوند و درک کنند. حفظ مرزبندی معلم-شاگرد هدف دوستی نیست، بلکه رهبری آموزشی است. شاگرد به معلمی نیاز دارد که راهنما، عادل و قوی باشد. مدیریت احساسات شخصی مشکلات شخصی را به کلاس نیاورید. شاگردان قربانی حال و هوای معلم نباشند.

منابع |