تحلیل جرمشناختی بیوههای سیاه پرونده کلثوم اکبری و الگوی جهانی قاتلان زن سریالی, وقتی صحبت از قاتلان سریالی به میان میآید، تصویر ذهنی اکثر ما به سمت چهرههای ترسناک و روایات پر از خشونت از مردان مجرم سوق مییابد. با این حال، در جهان جرمشناسی، یک زیرشاخه وحشتناک از زنان قاتل سریالی وجود دارد که با نقابی از اعتماد و محبت، جنایتهای خود را تدارک میبینند.

این دسته که با لقب بیوه سیاه شناخته میشوند، نام خود را از عنکبوتی به همین نام گرفتهاند که اغلب پس از جفتگیری، شریک نر خود را از بین میبرد. این زنان نیز به صورت استعاری، همسران خود را پس از دستیابی به منافع مالی به قتل میرسانند. پرونده کلثوم اکبری، مشهور به قاتل سریالی مازندران، یکی از تازهترین و تکاندهندهترین نمونههای این پدیده در ایران است که فرصتی برای بررسی عمیق این نوع جنایت فراهم میکند. بیوه سیاه کیست؟

شناخت یک پروفایل جنایی اصطلاح بیوه سیاه ریشه در طبیعت دارد و از نام عنکبوتی گرفته شده که ماده آن اغلب پس از جفتگیری، شریک نر خود را میکشد.

اگرچه آمار دقیقی از تعداد این قاتلان وجود ندارد، اما این پدیده یک الگوی نادر اما تکرارشونده در تاریخ جنایت محسوب میشود. یک قاتل از نوع بیوه سیاه ویژگیهای رفتاری و روانی بسیار دقیقی دارد که او را از سایر مجرمان متمایز میکند. درک این ویژگیها کلید شناخت افرادی همچون کلثوم اکبری است. ۱.

انگیزه اصلی قتل به منظور منافع مالی بر خلاف بسیاری از قاتلان سریالی مرد که با انگیزههای جنسی یا روانی دست به جنایت میزنند، انگیزه اصلی بیوه سیاه همیشه مالی است. هدف نهایی آنها تصاحب اموال، ارث، یا پولی بیمه عمر قربانی است. آنها جنایت را یک راهحل میانبر برای رسیدن به رفاه اقتصادی میبینند. ۲. روش قتل آرام، بیصدا و فریبنده این قاتلان به ندرت از روشهای خشونتآمیز و پر سر و صدا استفاده میکنند.

ادف ساخت یک حادثه جعلی مانند سقوط از پله. خفگی در مواردی که قربانی ضعیف و ناتوان است.

این روشها به قاتل فرصت میدهد تا بدون جلب توجه، صحنه را ترک کرده و روایت خود را برای دیگران بازگو کند. ۳. الگوهای انتخاب قربانی قربانیان بیوههای سیاه معمولاً با دقت انتخاب شده و ویژگیهای مشترکی دارند مردان مسن و تنها بیشتر مردانی که همسر خود را از دست دادهاند یا رابطه نزدیکی با فرزندانشان ندارند. وضعیت مالی مناسب دارای املاک، پسانداز یا حقوق بازنشستگی قابل توجه.

آسیبپذیری عاطفی افرادی که در جستجوی یک همدم برای فرار از تنهایی هستند و به راحتی اعتماد میکنند. ۴. ویژگیهای شخصیتی قاتل این زنان اغلب دارای اختلالات شخصیتی جدی هستند که به آنها اجازه میدهد بدون عذاب وجدان، نقشههای خود را اجرایی کنند. فقدان شدید همدلی آنها قادر به درک یا حس درد و رنج دیگران نیستند. توانایی بالا در فریب و بازیگری میتوانند برای ماهها یا سالها نقش یک همسر دلسوز و مهربان را بینقص ایفا کنند.

خودشیفتگی و خودبزرگبینی خود را مستحق ثروت دیگران میدانند و جنایت را حق خود میدانند. شخصیت ضداجتماعی قوانین و هنجارهای اجتماعی برایشان بیمعناست و تنها منافع شخصی برایشان اهمیت دارد. بررسی تطبیقی پرونده کلثوم اکبری با قاتلان سریالی مشابه پرونده کلثوم اکبری مانند یک کتاب درسی، تمام ویژگیهای کلاسیک یک قاتل از نوع بیوه سیاه را به نمایش میگذارد.

نقطه آغاز تحقیقات شکی که پرونده را باز کرد بر اساس گزارشهای پلیس، این پرونده وقتی آشکار شد که خانواده آخرین قربانی، یعنی یک پیرمرد ۸۲ ساله، به مرگ ناگهانی او مشکوک شدند. سردار حسن مفخمی، فرمانده انتظامی مازندران، در گفتگوهای خود اشاره کرد که شکایت فرزندان این مرد مبنی بر مرگ مشکوک و ناپدید شدن برخی اسناد مالی، کلید ورود کارآگاهان به این پرونده بود.

اعترافات و جزئیات تکاندهنده پس از بازداشت، کلثوم اکبری در اعترافات خود به قتل چندین نفر از همسرانش اعتراف کرد. او در بخشی از اعترافاتش بیان داشت با شناسایی افراد مسن و پولدار که به تنهایی زندگی میکردند، به بهانههای گوناگون با آنها دوستی برقرار میکردم و پس از مدتی با آنها ازدواج میکردم.

سپس از طریق خوراندن داروهای گوناگون، آنها را به قتل میرساندم و اموالشان را تصاحب میکردم. روش قتل یک سناریوی تکراری و محاسبهشده نحوه عملکرد کلثوم اکبری یک سناریوی ثابت داشت. او با خوراندن ترکیبی از داروها، شامل داروهای خوابآور قوی و داروهای دیابت در نوشیدنیها، علائم شدید سکته، سرگیجه و در نهایت ایست قلبی را در قربانیان ایجاد میکرد.

این روش باعث میشد علت مرگ، سکته یا عوارض ناشی از کهولت سن تشخیص داده شود و سالهاست کسی به ماهیت جنایی این مرگها شک نکند. انگیزه نهایی او، همانطور که رئیس پلیس آگاهی مازندران نیز تأکید کرد، صرفاً انگیزه مالی و طمع برای به دست آوردن املاک و داراییهای همسرانش بود. این پرونده به وضوح نشان میدهد که چگونه یک فرد با بهرهگیری از نقاب دلسوزی و اعتماد، میتواند به یک شکارچی خاموش و خطرناک تبدیل شود.

نمونههای مشابه بینالمللی پدیدهای جهانی برای درک بهتر پدیده بیوه سیاه، مقایسه پرونده کلثوم اکبری با نمونههای مشهور جهانی بسیار راهگشاست. ۱. جولیا توفانا – سمفروش دوران رنسانس جولیا توفانا مستقیماً همسرانش را نمیکشت، بلکه یک کسبوکار مرگبار را اداره میکرد. او یک سم بیرنگ و بیبو به نام آکوا توفانا تدوین میکرد و آن را در قالب لوازم آرایشی به زنانی میفروخت که میخواستند از شر همسران آزاردهنده یا ثروتمند خود خلاص شوند.

تخمین زده میشود سم او عامل مرگ بیش از ۶۰۰ مرد در سراسر ایتالیا بوده است. اگرچه انگیزه او ترکیبی از تجارت و حمایت از زنان دیگر بود، اما پروندهاش نشاندهنده استفاده تاریخی از سم به عنوان سلاح خاموش زنان برای رسیدن به اهدافشان است؛ همان روشی که قرنها بعد کلثوم اکبری در ایران به کار گرفت. ۲. مری آن کاتن – پیشگام بیوههای سیاه مری آن کاتن احتمالاً یکی از اولین و مشهورترین نمونههای ثبتشده از پدیده بیوه سیاه در تاریخ مدرن است.

او که به عنوان پرستار کار میکرد، سه تن از چهار همسر خود و ۱۱ فرزندش را برای به دست آوردن پول بیمه ناچیز آنها با سم آرسنیک مسموم و به قتل رساند. پرونده او نشان میدهد که این الگو رفتاری حتی در دوران ویکتوریا و در شرایطی که زنان دسترسی محدودی به منابع مالی داشتند نیز وجود داشته است. روش قتل با سم و انگیزه مالی، او را مستقیماً به کلثوم اکبری مرتبط میکند. ۳.

بل گانس – بیوه سیاه نروژی-آمریکایی او یکی از معروفترین قاتلان سریالی زن در تاریخ است. بل گانس در اوایل قرن بیستم، با انتشار آگهی ازدواج در روزنامهها، مردان ثروتمند را به مزرعه خود در ایندیانا میکشاند. پس از مدتی، آنها را به قتل میرساند و اموالشان را تصاحب میکرد. تخمین زده میشود او بیش از ۴۰ نفر را به قتل رسانده باشد.

شباهت او با کلثوم اکبری در بهرهگیری از ازدواج به عنوان ابزاری برای دامانداختن قربانیان و انگیزه کاملاً مالی، بسیار چشمگیر است. ۴. نانی داس – مادربزرگ خندان نانی داس که به دلیل ظاهر مهربان و لبخند همیشگیاش به این نام معروف بود، در میانه قرن بیستم، چهار همسر، مادر، خواهر و نوههایش را با سم آرسنیک به قتل رساند. انگیزه اصلی او در قتل همسرانش، به دست آوردن پول بیمه عمر آنها بود.

روش او یعنی استفاده از سم (مشابه قرصهای حلشده توسط کلثوم اکبری) و ظاهر فریبندهاش، او را به یک نمونه کلاسیک از بیوههای سیاه تبدیل کرده است. ۵. جودی بوئنوآنو – بیوه سیاه فلوریدا جودی که لقب بیوه سیاه را از رسانهها دریافت کرد، همسر اول خود را برای دریافت پول بیمه عمر ارتش با سم آرسنیک به قتل رساند. او بعداً پسر معلول خود را نیز با غرق کردن به قتل رساند و تلاش کرد نامزد دیگرش را با یک بمب دستساز در ماشینش منفجر کند.

پرونده او نشاندهنده تنوع در روشهای قتل و در عین حال، ثبات در انگیزه مالی است که در پرونده کلثوم اکبری نیز مشاهده میشود. زنگ خطر برای جامعه درسهایی برای پیشگیری پرونده کلثوم اکبری و نمونههای مشابه جهانی، بیش از یک داستان جنایی، یک هشدار اجتماعی هستند. این پروندهها نشان میدهند که قاتلان سریالی همیشه چهرهای ترسناک ندارند؛ گاه آنها در نقاب یک همسر دلسوز یا یک مادربزرگ مهربان ظاهر میشوند.

تحلیل روانشناختی این افراد به ما کمک میکند تا الگوهای رفتاری آنها را بهتر بشناسیم و از سوی دیگر، به ما یادآوری میکند که انزوای اجتماعی سالمندان و فقدان شبکههای حمایتی قوی، چگونه میتواند آنها را به اهدافی آسان برای این شکارچیان بیرحم تبدیل کند. شناخت این پدیده، اولین قدم برای پیشگیری از تکرار تراژدیهای مشابه در آینده است.