پریودنتیت راهنمای کامل علائم، دلایل و روشهای درمان پیشرفته بیماری لثه, پریودنتیت یک عفونت جدی و پیشرفته لثه است که با التهاب بافتهای نرم اطراف دندان آغاز شده و در صورت عدم درمان، منجر به تحلیل استخوان حامی و نهایتاً ریزش دندان میشود. این بیماری یکی از شایعترین دلایل از دست دادن دندان در بزرگسالان محسوب میشود و مدیریت بهموقع آن از اهمیت بالایی برخوردار است. پریودنتیت چیست و چگونه دندانها را تهدید میکند؟

پریودنتیت یک بیماری مخرب لثه با ریشه در عفونت باکتریایی است. فرآیند بیماری با تجمع پلاک دندانی و التهاب لثه (ژینژیویت) آغاز میشود. ریزش آنها میگردد.

شیوع و اکیدیت پریودنتیت در جامعه اگرچه پریودنتیت در افراد زیر ۳۰ سال نادر است، اما شیوع آن با افزایش سن به شدت بالا میرود. آمارها نشان میدهد بیش از ۴۷ درصد افراد بالای ۳۰ سال و تا ۷۰ درصد افراد بالای ۶۵ سال دچار درجات مختلف این بیماری هستند. عدم مراقبت مناسب از بهداشت فم و دندان عامل اصلی بروز آن است، هرچند سواد ژنتیکی و سابقه خانوادگی نیز ریسک ابتلا را به شدت افزایش میدهند.

عوامل اصلی و ثانویه ایجاد پریودنتیت ریشه اصلی بیماری، بهداشت فم و دندان ناکافی است که منجر به تجمع پلاک و رسوب میشود.

عوامل خطر دیگر عبارتند از مصرف سیگار و تنباکو (قویترین عامل خطر قابل تغییر) دیابت کنترلنشده سازماندهی ژنتیکی و سابقه عائلی بیماری لثه نوسانات هورمونی (بارداری، منوپاژ، مصرف قرصهای مانع بارداری) بیماریهای سیستمی التهابی مانند آرتریت روماتوئید، بیماریهای قلبی-عروقی و کووید-۱۹ استرس مزمن و تغذیه نامناسب مراحل پیشرفت پریودنتیت در صورت عدم درمان پریودنتیت یک بیماری پیشرونده است که از چهار مرحله مشخص عبور میکند مرحله ۱ ژینژیویت (التهاب لثه) تنها لثه درگیر است؛ قرمزی، تورم و خونریزی وجود دارد اما تحلیل استخوانی رخ نداده.

این مرحله کاملاً معالجهپذیر است. مرحله ۲ پریودنتیت خفیف لثه از دندان جدا شده و پاکتهای پریودنتال شکل میگیرد. تحلیل استخوان آغاز شده و باکتریها در عمق پاکتها مستقر میشوند. مرحله ۳ پریودنتیت متوسط تحلیل استخوان گستردهتر، تخریب بافتهای پیریودنتال، حساسیت دندانی و درد لثه مشهود است. مرحله ۴ پریودنتیت پیشرفته اتلاف گسترده استخوان، متحرکسازی شدید و ریزش دندان.

تشکیل آبس، چرک و بوی فم مزمن (هالی) از علائم این مرحله هستند. تحقیقات رابطه دوطرفهای بین پریودنتیت و بیماریهای سیستمی نظیر امراض قلبی، سکته مغزی، دیابت و آلزایمر را تایید کردهاند؛ بنابراین درمان لثه بر سلامت عمومی تأثیر مستقیم دارد. نشانههای هشداردهنده پریودنتیت لثههای سالم صورتی، صلب و به دندان چسبیده هستند. پریودنتیت این ظاهر را دگرگون میکند.

علائم رایج شامل موارد زیر میباشند لثه قرمز، راغوانی یا بنفش تجمع پلاک و رسوب دندانی طعم فلزی یا آهن در دهان حساسیت دندانی به دما تورم و افزایش حجم لثه خونریزی خودبهخود یا هنگام مسواکزدن و نخدندان لثه دردناک و حساس به لمس بوی فم مزمن (هالی) آبس یا عفونت حول لثه حرکت دندانها (موبیلیته) ریزش دندان عقبگری لثه (رسیسین گینگیوا) و طولانینمودن دندانها درد هنگام چسباندن دندانها ایجاد فاصلههای جدید بین دندانها (دیاستما) تغییر ایتنا (چگونگی همکشیدن دندانها) کی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

مشاهدۀ هر یک از علائم بالا – بهویژه خونریزی لثه، ورم یا درد – مستلزم مراجعه فوری به دندانپزشک است. تشخیص و درمان در مراحل اولیه، پیشرفت به مراحل جراحیطلب را پیش میگیرد و هزینه و پیچیدگی درمان را به شدت کاهش میدهد.

روشهای تشخیص پریودنتیت توسط دندانپزشک تشخیص با ترکیب معاینه بالینی و ابزارهای پاراکلینیکی صورت میگیرد بررسی سوابق پزشکی و دندانی بیمار>ارزیابی دیداری لثه (رنگ، شکل، بافت، حاشیه) پیمایش عمق پاکتهای پریودنتال با پروب (پرب پریودنتال)>رادیوگرافی (تصاویر شعاعی) برای سنجش میزان تحلیل استخوان>ارجاع به متخصص پریودنت (بیماریهای لثه) در موارد پیچیده بررسی روشهای درمانی پریودنتیت برنامه درمانی بر اساس شدت و امتداد بیماری تدوین شده و شامل دو مقوله غیرجراحی و جراحی است ۱.

درمان غیرجراحی پریودنتیت این روشها برای مراحل خفیف تا متوسط موثر هستند و شامل موارد زیر میباشند آنتیبیوتیکهای سیستمی یا موضعی (ژل، چیپ) برای کنترل عفونت باکتریایی اسکالینگ و ریشهسابی با بیحسی موضعی، پلاک و رسوب از سطح ریشه و عمق پاکتها حذف و ریشه صافسازی میشود تا بافت لثه مجدداً به سطح ریشه چسبیده شود. بازبینی پس از ۴ تا ۶ هفته برای ارزیابی بهبودی ضروری است. شویدههای دهانی ضدباکتریایی مکمل (حاوی کلرهکسیدین) ۲.

درمان جراحی پریودنتیت در مراحل متوسط تا پیشرفته، مداخله جراحی ضروری میشود. روشهای اصلی عبارتند از جراحی فلپ با برش و انعکاس بافت لثه، سطح ریشه و استخوان برای تدبیر کامل و ترازسازی استخوانی آشکار شده، سپس لثه در موقعیت جدید بخیهزنی میشود. گرافت استخوانی جایگزینی استخوان تحلیلیافته با آتنوگرافت (استخوان خود بیمار)، آلوگرافت (استخوان بانک) یا مواد سنتزی برای تجدید استخوان و تثبیت دندان.

گرافت لثهی نرم انتقال بافت از سقف دهان یا بانک بافت برای پوشش ریشههای ریشهیافته، بهبود استتیک و جلوگیری از رسیسین بیشتر. بازسازی هدایتشده بافت (GTR) قراردهی معبر رزوربپذیر برای جلوگیری از مهاجم شدن بافت اپیتل و تحریک استئوژنز (تولید استخوان جدید). پیآراف (PRF) / پیآرپی (PRP) استفاده از عوامل رشد مستخلص از خون خود بیمار برای تسریع بهبودی بافتهای استخوانی و لثهای.

استراتژیهای پیشگیری از پریودنتیت پیشگیری ستون فقرات مدیریت این بیماری است.

مراقبت روزانه خانهای بهعلاوه چکآپهای منظم، کلید حفظ سلامت لثه میباشد مسواکزدن دو بار در روز با تکنیک باس و مسواک مناسب نخدندان روزانه (بهتر است قبل از خواب) بازدید منظم (هر ۶ ماه یک بار) برای اسکالینگ و معاینه تخصصی کاملاً ترک سیگار و تمام اشکال تنباکو کاهش مصرف قند، شیرینیها و الکل تعویض مسواک هر ۳ تا ۴ ماه یا به محض فرسوده شدن تارها رژیم غذایی متعادل و غنی از میوه، سبزیجات و ویتامین C مدیریت استرس و کنترل بیماریهای سیستمی مانند دیابت مراجعه فوری خشکی دهان، تغییر طعم یا بوی مزمن دهان تمایز ژینژیویت و پریودنتیت از التهاب ساده تا تحلیل استخوان موجودیت باکتری در دهان طبیعی است، اما تجمع آنها به شکل بوفلم پلاک، عامل بیماری لثه میشود.

فاز اول، ژینژیویت، تنها التهاب لثه است بدون تحلیل استخوان و اغلب بیدرد است. علائم آن شامل لثه قرمز، براق، متورم و خونریزی هنگام مسواکزدن میباشد. ژینژیویت با مراقبت صحیح خانگی و اسکالینگ حرفهای کاملاً معالجه میشود. بدون درمان، ژینژیویت به پریودنتیت پیش میرود که در آن بافتهای حمایتی و استخوان تخریب شده و دندانها در خطر ریزش قرار میگیرند. این تمایز برای تصمیمگیری در مورد نوع و زمان درمان حیاتی است. هشدار!

این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و برای تشخیص و درمان لازم است با دندانپزشک یا متخصص پریودنت مشورت کنید.