رادار ژورانگ معماری هندسی کهنه را در عمق سیاره مریخ فاش کرد, مریخنورد چینی ژورانگ با استفاده از رادار نفوذ به سطح (GPR) توانست شبکهای از اشکال چندضلعی نامنظم را در زیر دشت یوتوپیا پلانیشیا شناسایی کند. این کشف شگفتانگیز، اولین بار است که چنین سازههای مدفونی در مقیاس وسیع و در عمق سیاره سرخ ترسیم میشوند و میتواند درک ما از تاریخچه اقلیمی مریخ را متحول سازد.

تکنولوژی رادار نفوذی چشماندازی تا عمق ۱۰۰ متری برخلاف کاوشگران پیشین که تمرکز اصلی بر روی مطالعه سطح داشتند، ژورانگ مجهز به رادار پیشرفتهای بود که قادر است لایههای زیرین را تا عمق صد متر با تفکیک بالا اسکن نماید.

متری حرکت ربات، اطلاعاتی مکمل و حیاتی در کنار مشاهدات مداری فراهم آورده است.

معماری هندسی در عمق ۳۵ متری تحلیل دادههای ماموریت تحلیلهای منتشر شده در نشریه معتبر نیچر تحت رهبری لی ژانگ از موسسه زمینشناسی و ژئوفیزیک آکادمی علوم چین، حاکی از شناسایی شانزده گوه چندضلعی در پهنهای با وسعت ۱.۲ کیلومتری است.

ریشههای جغرافیایی دو سناریوی شکلگیری دانشمندان دو مکانیسم اصلی را برای توضیح بروز این الگوهای هندسی مدفون پیشنهاد کردهاند چرخههای انجماد و ذوب سناریوی پراحتمالتر، شکلگیری این چندضلعیها در بازه زمانی ۳.۷ تا ۲.۹ میلیارد سال پیش (دوره هسپریایی) در اثر انقباض و گسترش مداوم خاکهای مرطوب ناشی از نوسانات دمایی فصلی است. این فرآیند مستلزم وجود آب در حالت مایع یا یخ در عرضهای جغرافیایی متوسط تا پایین مریخ میباشد.

فعالیت آتشفشانی فرضیه جایگزین، تشکیل این ترکها در اثر سرد شدن و انقباض جریانهای گدازه است که میتواند الگوهای چندضلعی مشابهی تولید نماید. شاهدی بر دگرگونی اقلیمی بزرگ در مریخ باستان اهمیت این یافتن فراتر از هندسهسازی آن است. لایههای رسوبی که بر روی این چندضلعیهای کهنه قرار گرفتهاند، نشاندهنده یک وقفه یا تغییر ناگهانی در روند زمینساختی است.

محققان تأکید دارند که کنتراست شارپ در عمق ۳۵ متری، گواه بر یک دگرگونی اقلیمی مقیاسگستر است که محیط را از حالتی مرطوب و پویا (ملائم برای چرخه انجماد-ذوب) به حالت فعلی خشک، سرد و بیحیات تبدیل کرده است. منابع احتمالی رطوبت مورد نیاز برای فرآیندهای انجماد-ذوب شامل مهاجرت آب زیرزمینی، بارش برف از اتمسفر کهن، یا تراکم بخار آب در منافذ یخ میباشد.

یافتههای قبلی رادار ژورانگ نیز وجود چندین لایه رسوبی ناشی از سیلهای کهنه را در همین حوزه تایید کرده که کاملاً همسو با فرضیه محیط آبدار در گذشته مریخ است. چرا این کشف در تاریخ کاوش مریخ بینظیر است؟ تا پیش از ماموریت ژورانگ، خاکهای چندضلعی تنها در مقیاس سطحی و در نقاط پراکنده سیاره دیده شده بودند. این نخستین بار است که رادار نفوذی، موجودیت این سازهها را در زیر سطح و در مقیاس وسیع اثبات میکند.

این امر نه تنها مدلهای اقلیمی مریخ را دقیقتر و محدودتر میسازد، بلکه اهداف کاوشهای آینده (مانند ماموریتهای بازگشت نمونه) را برای جستجوی اثرات زیستمحتمل در رسوبات کهنه اولویتبندی میکند.

ماموریت ژورانگ که در مه ۲۰۲۱ فرود آمد و فراتر از عمر طراحی سه ماهه خود (بیش از یک سال زمینی) فعال باقی ماند، اگرچه از مه ۲۰۲۲ در حالت بیکاری است، اما ارث دادههای راداریاش همچنان در حال بازنویسی درک ما از تاریخچه آب و هوای سیاره همسایه زمین است.