بیست‌وهشتمین اجلاس اقلیمی سازمان ملل (COP28) در دبی با تصویب یک توافق‌نامه کلیدی به پایان رسید؛ gần به ۲۰۰ کشور متعهد شدند تا مصرف سوخت‌های فسیلی را به‌صورت تدریجی و منصفانه کاهش دهند. رئیس اجلاس، سلطان الجابر، این توافق را «تاریخی» خواند، بااین‌حال کارشناسان و فعالان محیط‌زیست نسبت به کارایی عملیاتی آن ابراز تردید کرده‌اند و برخی آن را ناکافی برای مهار بحران اقلیمی می‌دانند.

به گزارش رویترز، نمایندگان کشورها پس از مذاکراتی که تقریباً دو هفته طول کشید، بر لزوم کاهش جهانی مصرف نفت، گاز و زغال‌سنگ برای پیشگیری از حادترین اثرات تغییرات اقلیمی توافق نظر دادند. تعدادی از ناظران این رویداد را «آغاز پایان دورۀ نفت» توصیف کرده‌اند.

🔗 بیشتر بخوانید: لو رفتن نخستین تصویر کیس شارژ گلکسی رینگ؛ شباهت شگفت‌انگیز به ایربادها

این توافق در فضایی حاصل شد که دیپلمات‌ها تحت فشار شدید بودند تا سیگنال قوی‌ای به سرمایه‌گذاران و قانون‌گذاران بفرستند. همان‌طور که الجابر تأکید کرد، موفقیت نهایی به نحوه پیاده‌سازی در سطح ملی بستگی دارد.

وزیر خارجه نروژ، اسپن بارت ایده، با ابراز رضایت بیان کرد: «این نخستین بار است که جامعه جهانی حول متنی صریح درباره ضرورت فاصله‌گیری از سوخت‌های فسیلی متحد شده است.»

🔗 بیشتر بخوانید: شرایط فروش ویژه کی‌ام‌سی T۸ در دی ۱۴۰۲: پیش‌پرداخت کم و اقساط دوماهه تا ۳۰ ماهه

رویت رویترز حاکی است بیش از ۱۰۰ کشور برای درج هدف «خروج از دوران سوخت‌های فسیلی» در متن نهایی کوشیدند، اما با مقاومت سنگین کارتلی نفت‌خالص (اوپک) روبرو شدند. اعضای اوپک استدلال می‌کردند که کاهش آلودگی بدون حذف کامل سوخت‌های خاص نیز امکان‌پذیر است.

مهم‌ترین بندهای توافق COP28

• انتقال عادلانه: کشورها باید به روش «منصفانه، منظم و عادلانه» از مصرف سوخت‌های فسیلی در سیستم‌های انرژی فاصله بگیرند.
• هدف خالص کربن صفر: رسیدن به تعادل خالص سهمیه کربن تا سال ۲۰۵۰.
• سه‌برابرکردن انرژی‌های تجدیدپذیر: افزایش ظرفیت جهانی انرژی‌های پاک تا سال ۲۰۳۰.
• کاهش زغال‌سنگ: تسریع در حذف تدریجی نیروگاه‌های زحالی.
• تکنولوژی‌های کربن: توسعه فناوری‌های جذب و ذخیره کربن (CCS).

انتقادات و نکات کم

ریچل کلی‌توس، مدیر سیاست‌گذاری در اتحادیه دانشمندان دلواپس (UCS)، اگرچه توافق را مثبت ارزیابی کرد، اما به عدم الزام کشورهای ثروتمند برای تامین مالی کشورهای در حال توسعه جهت переход انرژی هشدار داد. او پیش‌بینی می‌کند که بی‌توجهی به جنبه مالی، پیشرفت اقتصادهای کم‌درآمد را در رو به سوی تکنولوژی‌های سبز دچار مشکل خواهد کرد.

چالش اجرا و نقش اوپک

بسیاری از ناظران معتقدند که عدم وجود مکانیزم‌های تنفیذی و زمان‌بندی‌های قطعی، خطر «کاغذی ماندن» تعهدات را به همراه دارد. فشارهای جغرافیایی-سیاسی و منافع اقتصادی اعضای اوپک می‌تواند ترمز اصلی در مسیر اهداف این توافق‌نامه باشد.

نتیجه‌گیری: توافق COP28 نقطه عطفی در دیپلماسی اقلیمی است، اما آزمون اصلی، ترجمه قول‌ها به اقدامات ملموس در دهه جاری خواهد بود.