مسمومیت نفتکوره (مازوت) علائم، درمان اضطراری و راهکارهای پیشگیری, نفتکوره که به نام مازوت نیز شناخته میشود، یک هیدروکربن سنگین و باقیمانده فرآیند پالایش نفت خام محسوب میشود. این ماده به دلیل ویسکوزیته بالا، رنگ سیاه و چسبندگی قوی، در صنایع مختلف از جمله نیروگاههای برق، ناوبری دریایی و سیستمهای گرمایشی کاربرد گسترده دارد.

با این حال، احتراق و نشت مازوت خطرات جدی برای سلامت انسان و اکوسیستمهای زیستمحیطی به همراه دارد. ترکیب شیمیایی و مخاطرات زیستمحیطی مازوت مازوت حاوی مقادیر قابلتوجهی گوگرد (حدود ۳۵ هزار قسمت در میلیون) است که در حین سوختن به دیاکسید گوگرد تبدیل شده و عامل اصلی تشکیل بارانهای اسیدی میشود.

مواد با افزایش بیماریهای تنفسی، قلبیعروقی و حتی سرطان همبستگی دارد.

برآوردها حاکی از آن است که سالانه صدها هزار مرگ پیشم ناشی از آلودگی ناوبری با سوختهای سنگین رخ میدهد. مکانیسمهای مسمومیت و طیف علائم بالینی مسمومیت با نفتکوره میتواند از سه مسیر استنشاق بخارات، بلعیدن تصادفی و تماس پوستی یا عینی رخ دهد. شدت علائم به دوز تعرض، مدت زمان تماس و وضعیت سلامتی فرد بستگی دارد.

راهنمای جامع انواع در ادامه طیف کامل علائم بر اساس سیستمهای عضو دستهبندی شده است علائم مربوط به سیستم چشم، گوش، بینی و گلو سوزش، درد و تهید شدید در چشم، بینی و گلو کاهش موقت بینایی یا کوریت عارضی التهاب گلو با دشواری در بلعیدن و تنفس علائم دستگاه گوارش استفراغ (ممکن است دمیده یا با بوی نفتی باشد) درد شدید معده و شکم اسهال و زخمهای سوختی در مری و معده علائم قلبیعروقی اختلال ریتم قلب (آریتمی) فشار خون پایین (هپوتانسی) شوک گردشی در موارد حاد علائم تنفسی تنگی نفس و سختی تنفس (دیسپنه) سرفه خشک و مزمن ادم ریه شیمیایی (نیومونیتی شیمیایی) علائم عصبی مرکزی سرگیجه، بیقراری و حس مستی بدون مصرف الکل تشنجات، اتاکسی (بیهماهنگی حرکات) و ضعف عضلانی کاهش سطح هوشیاری، اغماء و گیجگویی سردرد شدید، اضطراب و اختلال تمرکز علائم پوستی قرمزی، بهگیری و سوختی شیمیایی در محل تماس پوست خشک، پوستینه و ترکدار در معرض طولانیمدت اقدامات اولیه و حمایتی در مواجهه با مسمومیت مازوت، انجام مراحل زیر در لحظههای اول میتواند جانبخش باشد بلافاصله با اورژانس (۱۱۵) یا مرکز مشاوره سموم و دارو (۱۹۰) تماس بگیرید.

در صورت استنشاق، بیمار را به محیطی با هوای تازه و باز منتقل کنید. مجرای تنفس، تنفس و نبض را بررسی و تضمین نمایید. در تماس پوستی یا عینی، منطقه آلوده را حداقل ۱۵ دقیقه زیر آب جاری فراوان بشویید. هرگز استفراغ را القا نکنید، مگر به دستور صریح مرکز سموز یا پزشک. اگر مازوت بلعیده شده، آب یا شیر بنوشانید، مگر در صورت کاهش هوشیاری (خطر آسپیراسیون). به فرد دچار تشنج، استفراغ یا کاهش هوشیاری هیچ مایع یا غذا از راه دهان ندهید.

ظرف حاوی ماده سمی را برای شناسایی به بیمارستان همراه بفرستید. قبل از تماس با اورژانس، اطلاعات زیر را تدوین کنید سن، وزن، پیشینه بیماری، نام دقیق محصول، زمان تعرض و مقدار تقریبی ماده وارد شده.

اقدامات درمانی در بخش اورژانس بیمارستان در محیط بیمارستانی، پایش نشانههای حیاتی (فشار خون، نبض، تنفس، دما) به همراه ارزیابیهای تخصصی انجام میشود برونکوسکوپی ارزیابی سوختی مجاری تنفسی و ریه رادیوگرافی قفسه سینه تشخیص ادم ریه یا انصباب پرال الکتروکاردیوگرام (ECG) بررسی آرتمیها و ایسکمی قلبی اندوسکوپی گوارش بالا تعیین میزان سوختی مری و معده پروتکل درمانی شامل ترویج مایعات ورید، داروهای تقلیل علائم (آنتیامتیک، برونکودیلاتور، مسکن)، شستشوهای پوستی تکراری، شستشوی معده انتخابی و پشتیبانی تنفسی (اینتباسیون و ونتیلاتور در صورت لزوم) میباشد.

پیامدهای درازمدت و عوارض احتمالی بدون درمان بهموقع، مسمومیت نفتکوره میتواند منجر به عواقب غیرقابلبرگشتی شود. استریکتر (تنگی) مری و مجاری تنفسی، فیبروز ریه، عفونتهای ثانویه و سپتیسمی، کوریت ناشی از سوختی قرنیه و مشکلات گوارشی مزمن از جمله پیامدهای احتمالی هستند. سرعت آغاز درمان، تعیینکننده پیشبینی و کیفیت بهبودی است.

استراتژیهای پیشگیری و مدیریت ریسک پیشگیری از مسمومیت و آلودگی مازوت نیازمند رویکردی چندلایه است استفاده از تجهیزات حفاظت فردی (RPE، دستکش، عینک ایمنی) در محیطهای کاری تهویه مناسب و سیستمهای جمعآوری بخارات در واحدهای صنعتی حفظ و نگهداری ایمن در ظروف مخصوص با برچسبگذاری استاندارد آموزش پرسنل درباره پروتکلهای نشت و اقدامات اولیه جایگزینی تدریجی با سوختهای پاکتر (گاز طبیعی، انرژیهای تجدیدپذیر) نظارت بر کیفیت هوا و نظارت بر انتشار آلایندهها طبق استانداردهای ملی و بینالمللی هشدار مهم این مقاله صرفاً جنبه آگاهیبخشی و آموزشی دارد.

برای تشخیص و درمان هرگونه مسمومیت یا مشکل سلامتی، مراجعه فوری به پزشک یا مرکز سموم الزامی است.