متروراژی و منومتروراژی؛ خونریزی غیرطبیعی سپس از پریود_دوپلر
متروراژی و منومتروراژی دو اصطلاح پزشکی هستند که به توصیف خونریزیهای غیرطبیعی رحم میپردازند؛ از جمله خونریزی در میان دو قاعدگی، دورههای قاعدگی طولانیتر از حد معمول یا شدت خونریزی بیش از حد. اگرچه گاهی این اختلال بیخطر است، اما در برخی موارد میتواند نشاندهنده مشکلات جدی باشد که بر باروری تأثیر منفی میگذارند. در این مقاله به بررسی جامع علائم، عوامل etiologic، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی این دو وضعیت میپردازیم.
تعریف متروراژی و منومتروراژی
متروراژی (Metrorrhagia) به خونریزی واژینالی گفته میشود که هیچ ارتباطی با چرخه قاعدگی ندارد و در فاصله دو دوره پریود رخ میدهد. منومتروراژی (Menometrorrhagia) نیز ترکیبی از دو Disorder است: هم خونریزی شدید در طول قاعدگی (منوراژی) و هم لکهبینی یا خونریزی در میان دورهها (متروراژی). پزشکان امروزی ترجیح میدهند از مصطلح کلیتر «خونریزی غیرطبیعی رحم» (AUB) استفاده کنند، زیرا طیف وسیعی از الگوهای خونریزی را در بر میگیرد.
🔗 بیشتر بخوانید: گلیکوژن چیست؛ نقش آن در سلامت بدن و تناسب اندام
- منوراژی (Menorrhagia): خونریزی قاعدگی بیش از حد معمول که بیش از ۸۰ میلیلیتر یا طولانیتر از ۷ روز ادامه دارد.
- متروراژی (Metrorrhagia): خونریزی یا اسپاتینگ در زمانهای نامناسب، مثلاً میان دو قاعدگی یا پس از رابطه جنسی.
برآوردها نشان میدهد ۱۰ تا ۳۵ درصد زنان در جهان با این مشکل روبرو هستند، اگرچه نرخ واقعی به دلیل عدم گزارشدهی میتواند بالاتر باشد.
نشانههای هشداردار خونریزی نامنظم
علائم به علت پایه بستگی دارند و میتوانند شامل موارد زیر باشند:
🔗 بیشتر بخوانید: سندرم درس؛ همهچیز درمورد بیماری ترانه علیدوستی_دوپلر
- خونریزی وفیر در روزهای قاعدگی (نیاز به تعویض نوار کمتر از ۲ ساعت).
- دورههای قاعدگی طولانیتر از یک هفته.
- چرخههای قاعدگی نامنظم (کمتر از ۲۱ روز یا بیشتر از ۳۵ روز).
- خونریزی در زمانهای غیرمنتظره: میان قاعدگیها، پس از کوïtوس یا پس از یائسگی.
بسیاری از زنان در هنگام تخمکگذاری (میدان چهلروزه) اسپاتینگ خفیفی تجربه میکنند که فیزیولوژیک است. اما اگر الگوی خونریزی پیشبینینشده، سنگین یا همراه با درد باشد، باید مورد بررسی قرار گیرد. رنگ خون میتواند از صورتی تا قهوهای تیره متغیر باشد و گاهی لختههای خون یا مخاط همراه آن دیده میشود.
ریشهیابی علل خونریزی غیرطبیعی رحم
هرچند دلایل متعددی وجود دارد، اما اختلال در آکس هیپوتالاموس-هیپوفیز-مadă (HPO axis) و نوسانات هورمونی استروژن و پروژسترون عامل اصلی اکثر موارد هستند. در یک چرخه طبیعی، هورمونها بستر آندومتر را برای امپlantation آماده میکنند؛ در صورت عدم باروری، این لایه ریخته شده و قاعدگی آغاز میشود. هر عاملی که این توازن را برهم بزند، میتواند منجر به خونریزی نامناسب شود.
۱. بلوغ و پیشیائسگی
در سالهای اول پس از مانارچه و سالهای پیش از یائسگی، نوسانات هورمونی طبیعی باعث چرخههای بیتخمکگذاری و لکهبینی میشود که معمولاً خودبهخودی اصلاح میگردد.
۲. استرس روانی و فیزیکی
استرس شدید (شغلی، سفر، ترומה) میتواند از طریق آکس HPA بر ترشح GnRH تأثیر بگذارد و قاعدگی را دیر یا زود کند.
۳. روشهای پیشگیری و داروها
آغاز، توقف یا مصرف نامنظم قرصهای ضدبارداری هورمونی، چسب، حلقه واژینال یا IUD هورمونی (مانند میرنا) میتواند باعث «خونریزی شکست» (Breakthrough bleeding) شود. این معمولاً در ۳ تا ۶ ماه اول خودبهخودی بهبود مییابد.
داروهای دیگری که میتوانند خونریزی را تحریک کنند عبارتند از:
[[OAR_MEDIA_1]]
۴. سوءتغذیه و اختلال وزن
لاغری مفرط، آنورکسیا، رژیمهای سختگیرانه (مانند کتوژنیک یا اتکینز) و کمبود ویتامینها میتواند باعث امنیوره یا خونریزیهای بیقاعده شود. چاقی نیز با تبدیل استروژن در بافت چربی، برهمخوردگی هورمونی ایجاد میکند.
۵. درمانهای باروری
استیمولاسیون اوااری، انتقال امبریو یا داروهای هورمونی در IVF میتوانند باعث اسپاتینگ یا تغییرات موقت در الگوی قاعدگی شوند.
۶. بیماریهای سیستمیک و ژینکولوژیک
شرایط زیر میتوانند بستر خونریزی نامنظم را فراهم کنند:
- فیبرومهای زیرموکوزال یا اینترامورال
- پولیپهای آندومتریال یا سرUiکال
- آندومتریوز و آندومیوزیس
- هیپرپلازی آندومتریوم (به ویژه با اتیپیا)
- اختلال کارکرد تیروئید (هایپو/هایپرتیروئیدسم)
- اختلالهای یختنگیری (فون विलبراند، ترومبوسیتوپنی)
- عفونتهای مقاربتی (کلامیدیا، گونوره)
- پلیسهای کبد یا کلیه
سرطانهای دستگاه تناسلی (رحم، واژن، دنده، فالوپ) اگرچه نادرند اما باید در تشخیص تفریقی مد نظر قرار گیرند.
۷. باروری و عوارض آن
اسپاتینگ ایمپلنتیشن، سقط تهدیدشده، باروری خارج از رحم یا نوزاد مرده در رحم میتواند به صورت خونریزی غیرطبیعی نمایان شود. تست β-hCG در هر زنی با خونریزی نامشخص الزامی است.
۸. ترומה و سوءاستفاده
زخمهای نافذ یا بلانت به واژن/سرویکس،.Foreign body یا ترומה جنسی میتواند باعث خونریزی حاد شود.
فرآیند تشخیصی
پزشک با تاریخچه مفصل آغاز میکند: الگوی خونریزی، سوابق قاعدگی، فعالیت جنسی، داروها، سابقه خانواده (فیبروم، آندومتریوز، سرطان) و علائم همراه. معاینه لگن، اسپکولوم، تست پاپاسمیر و عندامسازی بایمنوال انجام میشود.
آزمایشهای جانبی کلیدی
- CBC، پروفایل یختنگیری (PT/PTT/INR)، آهن، فریتین، TSH، پرولاکتین، FSH/LH، استرادیول، پروژسترون، β-hCG.
- آزمایش ادرار و کشت برای STI.
- سونوگرافی ترانسواژینال (TVS) برای ارزیابی ضخامت آندومتر، فیبروم، پولیپ، کیست دنده.
- هیستروسکوپی تشخیصی/درمانی برای دید مستقیم حفره رحم و بیوپسی هدفمند.
- MRI لگن در موارد پیچیده (آندومیوزیس، استیجینگ سرطان).
- D&C (اتساع و کورتاژ) هم تشخیصی و هم درمانی در خونریزیهای حاد.
استراتژیهای درمانی
انتخاب درمان بر پایه علت، شدت، سن، تمایل به باروری و اولویتهای بیمار فردیسازی میشود.
داروهای هورمونی (COC، POP، IUD لئونورژیسترل) خط اول درمانی هستند، اما در vrouwen با سابقه تروмбوأمبولیزم، میگرین با آورا، فشار خون کنترلنشده یا چاقی شدید (BMI>35) противاشاره دارند.
۱. تغییرات سبک زندگی
در موارد سبک ناشی از استرس یا وزن، مدیریت استرس، ورزش معتدل، رژیم متعادل و رسیدن به BMI طبیعی میتواند چرخه را تنظیم کند. مسکنهای NSAID (ایبوپروفن، ناپروکسن) نه تنها درد را کم میکنند بلکه با مهار پروستاگلندین، حجم خونریزی را تا ۳۰٪ کاهش میدهند.
۲. درمانهای هورمونی
- COC (استروژن+پروژسترون): تنظیم چرخه، کاهش حجم و درد.
- IUD لئونورژیسترل (LNG-IUS): موثرترین روش درمانی سنگینترین خونریزیها؛ آندومتر را نازک میکند.
- پروژسترونهای خوراکی/تزریقی (MPA، نتاسترونات): برای زنان با ضداشاره استروژن.
- آگونیست/آنتاگونیست GnRH: برای کوتاهمدت (۳-۶ ماه) قبل از جراحی یا در فیبرومهای sănگ؛ باعث یائسگی موقت میشوند.
- ترانکزامیک اسید (TXA): آنتیفibrینولیتیک غیرهورمونی، در روزهای سنگین قاعدگی مصرف میشود.
۳. اتساع و کورتاژ (D&C)
در خونریزیهای الحاد با ریسک آنمی، هم برای کنترل خونریزی و هم برای ارسال بافت به پاتولوژی انجام میشود. اثر آن موقت است و درمان قطعی نیست.
۴. گزینههای جراحی
آمبولیزاسیون فیبروم رحم (UFE)
روش مینیمالاینووژیو که با انسداد شریانهای تغذیهکننده فیبروم، حجم آن را ۴۰-۶۰٪ کاهش میدهد. برای زنان میخواهند رحم خود را حفظ کنند مناسب است.
میومکتومی (Myomectomy)
استئصال فیبروم با حفظ رحم (لپاراسکوپی، هیستروسکوپی یا لاپاراتومی). بهترین گزینه برای زنان با تمایل به باروری آتی.
آبلاسیون آندومتر (Endometrial Ablation)
تخریب لایه آندومتر با انرژی حرارتی، مایکروویو یا kriو. قاعدگی سبک میشود یا قطع میگردد. ضداشاره باروری و ضدکنندگی ایجاد میکند.
هیسترکتومی (Hysterectomy)
برداشتن کامل رحم (با یا بدون آندکتومی). درمان قطعی برای موارد مقاوم به درمان، سرطان یا پیشکانسر. انتهاء باروری را به معنای واقعی میکند.
۵. درمان علت پایه
عفونتها با آنتیبیوتیک، اختلالات تیروئید با لوتیروکسین/متیمازول، اختلالات یختنگیری با فاکتور/ترانکزامیک، و سرطانها با پروتکلهای آنکولوژی مدیریت میشوند. رفع علت پایه معمولاً خونریزی را متوقف میکند.
استراتژیهای پیشگیری
جلهگیری از تمام عوامل ممکن نیست، اما موارد زیر ریسک را کاهش میدهند:
- حفظ وزن سالم (BMI ۱۸.۵-۲۴.۹) برای توازن هورمونی.
li>رژیم غنی از میوه، سبزی، گندم کامل و کمچربی برای کاهش ریسک سرطان.
li>استفاده از کاندوم برای پیشگیری از STI.
li>اسکرینینگ منظم پاپاسمیر/HPV و سونوگرافی سالانه در زنان بالاریسک.
li>محدود کردن الکل و ترک سیگار.
چه زمانی باید مراجعه کرد؟
- خونریزی با لختههای بزرگتر از یک سکه (۲.۵ سانتیمتر).
- تعویض نوار بهداشتی یا تامپون هر کمتر از ۲ ساعت.
- خونریزی بیش از ۷ روز یا میان دو قاعدگی به طور مکرر.
- علائم آنمی: خستگی، سرگیجه، پالیدی، تنگی نفس، تارنمایی.
- علائم پیکا ( میل به خوردن یخ، خاک، کاغذ) نشانه کمبود آهن شدید.
- هرگونه خونریزی پس از یائسگی (حتی اسپاتینگ).
- خونریزی در طول باروری (بهویژه در تریمستر دوم و سوم).
کلام آخر
شما лучше از هر کس دیگری بدن خود را میشناسید. اگر قاعدگیهای شما بیش از حد شدید، طولانی یا نامنظم شدهاند، یا در روزهای غیرقاعدگی خونریزی دارید، سکوت نکنید و شرمگین نباشید. طیف وسیعی از درمانهای غیرتهاجمی و موثر وجود دارد که میتواند کیفیت زندگی شما را بازگرداند. مشورت با متخصص زنان و زایمان اولین گام به سوی درمان قطعی است.
دسته بندی مطالب
مقالات کسب وکار
