نقد سیاستهای مداخلهگرانه در بورس تهران چرا سرمایهگذاران فرار میکنند؟, بورس تهران در حال حاضر با یکی از طولانیترین دورههای رکود تاریخ خود روبروست. رضا خانکی، رئیس هیئت مدیره ازکی اندوخته و رئیس کمیسیون ولتتک انجمن فینتک، در گفتوگویی با دیجیاتو، ریشههای این بحران را در سیاستهای مداخلهگرانه و ذهنیت کنترلگرانه سیاستگذاران جستجو میکند.

او هشدار میدهد که نگرانی اصلی فعالان بازار، فقدان حمایت نیست، بلکه وجود حمایتهایی است که اثرات مخرب و ماندگاری دارند. تحلیل دلایل رکود طولانیمدت بازار سرمایه به اعتقاد خانکی، شرایط نامساعد بازار سرمایه از سال ۱۳۹۹ آغاز شده و حدود ۵ تا ۶ سال است که روزهای رونقبخش در بورس محدود مانده است.

او عوامل متعددی را در تشدید این رکود موثر میداند؛ از جمله جنگ، ریسکهای تحمیل شده به اقتصاد (مانند قطع برق صنایع)، و نرخهای منفعت بالا.

در پاسخ به سوالی در مورد بستههای حمایتی نظیر اوراق تبعی همیار، خانکی معتقد است باید ماهیت واقعی حمایت از بازار بازتعریف شود. او استدلال میکند که بورس سالهاست قربانی دستکاریهای غیرضروری در مقاطع مختلف شده و ناکارآمدتر گردیده است. مثالهای بارز این مداخلات شامل محدود کردن دامنه نوسان، اعمال حجم مبنا، و باز و بسته کردن نمادها است.

این اقدامات که باید موقت بودند، اکنون به قوانین دائمی تبدیل شدهاند و کارکرد طبیعی بازار را فلج کردهاند. هراس اصلی سرمایهگذاران این است که تصمیمات جدید تحت عنوان حمایت، بار دیگر قید و بندهای ماندگار به وجود آورد. فرار سرمایه به سمت بازارهای جایگزین این فعال بازار سرمایه از ذهنیت کنترلگرانه سیاستگذاران به عنوان عامل اصلی رانش سرمایهگذاران به سمت بازارهای جایگزین نظیر کریپتو و فارکس نام میبرد.

مقالهای اخیر در بلومبرگ، خانکی مقایسه بورس تهران با بیتکوین در سال ۲۰۱۰ را بررسی میکند.

نویسنده مقاله، ماکیش ووجتال، معتقد است ایران پتانسیل یک اقتصاد یک تا دو تریلیون دلاری را دارد. با وجود اینکه ارزش بازار ایران اکنون کمتر از ۱۰۰ میلیارد دلار است، اما به دلیل دیولویت (ارزش کمتر از واقعی) ناشی از محدودیت دسترسی به منابع مالی، این بازار پتانسیل رشد ۴ تا ۵ برابری را با تغییرات سیاسی دارد. خانکی این قیاس را منطقی و قابل دفاع میداند.

استراتژی سرمایهگذاری در شرایط عدم قطعیت برای مقابله با شرایط فعلی، خانکی توصیه میکند ابتدا سناریوهای احتمالی (ادامه جنگ یا آتشبس) تحلیل شود. در دورههای جنگی، مردم به سمت داراییهای امن نظیر طلا، نقره و پول نقد روی میآورند. از منظر کسبوکاری نیز نگهداری نقدینگی گزینهای مطمئنتر از سرمایهگذاری پرریسک است.

یا تکنولوژی؟

در مورد موج تعدیلهای نیرو در اکوسیستم اقتصاد دیجیتال، خانکی تفکیک میکند بخشی از این تعدیلها پیش از جنگ و ناشی از شرایط اقتصادی بد سالهای اخیر بوده، بخشی ناشی از تحول تکنولوژی و جایگزینی هوش مصنوعی به جای نیروی غیرتخصصی، و بخشی دیگر به بهانه جنگ انجام شده است. او تأکید دارد که نگاه مدیریت کسبوکارها از رشد به حیات و بقا تغییر کرده است.

راهکار مدیریت بحران در ازکی اندوخته برای عبور از این بحران، خانکی از سه اقدام کلیدی در ازکی اندوخته اشاره میکند اول، برگزاری جلسات هفتگی برای تصمیمگیری سریع. دوم، شفافسازی وضعیت برای نگرانیزدایی کادر انسانی. سوم، توقف جذب نیرو تازه و تمرکز بر درآمدزایی. او نوع حمایت مورد نیاز دولت را نه پولپاشی، بلکه مهلتدهی در بازپرداخت اقساط، بیمه و مالیات میداند تا افق اطمینان برای کسبوکارها فراهم آید.