کشف نخستین سیستم سهتایی سیاهچاله در جهان: V۴۰۴ ماکیان و چالش برای نظریههای ابرنواختری
<<
کشف نخستین سیستم سهتایی سیاهچاله در جهان: V404 ماکیان و چالش برای نظریههای ابرنواختری
<<>
در دل کهکشان ماکیان، در فاصله ۷۸۰۰ سالنوری از زمین، پدیدهای اخترشناسانه بیسابقه پنهان مانده است. سیستم سیاهچاله V404 ماکیان سالها با رفتار پیچیده خود محققان را در حیرت داشته، اما تحلیلهای جدید آشکار کردهاند که این سامانه در واقع یک سهتایی است، با یک ستاره سوم که در مدار ۷۰ هزار سالهای حول مرکز ثقل میچرخد.
پیش از این، V404 ماکیان به عنوان یک سامانه دوستاره شناخته میشد: یک سیاهچاله که از همسایه نزدیک خود با چرخش ۶.۵ روزه تغذیه میکرد. اکنون، با فاش شدن ستاره سوم، این سامانه به نخستین سهتایی سیاهچاله ثبتشده در تاریخ اخترشناسی تبدیل شده است.
🔗 بیشتر بخوانید: راهنمای جامع سند سوشیان و مجوز تردد موتورهای سنگین در ایران؛ شرایط، مراحل و نکات حیاتی
دانشمندان از وجود این ستاره دوم مطلع بودند، اما گمان میرفتند ارتباطی با سیستم V404 ماکیان ندارد. دادههای سهبعدی تلسکوپ فضایی گایا (Gaia) اما روایت دیگری را بازگو کرد: این سه جرم با سرعت و جهت یکسان در فضا حرکت میکنند، نشاندهنده پیوند گرانشی واقعی میان آنها.
این کشف بیسابقه میتواند درک ما از نحوه تولد سیاهچالهها را دگرگون سازد. نظریه رایج بر پایه شکلگیری از انفجارهای ابرنواختری استوار است، اما این انفجارها آنقدر خروشی دارند که میتوانند همسایگان را از مدار خارج سازند. وجود یک سهتایی پایدار، این سناریو را تحت سؤال میبرد.
🔗 بیشتر بخوانید: مایکروسافت دیزاینر با قابلیت تولید تصاویر افقی و عمودی رونمایی شد؛ پایان محدودیت مربعی
راز شکلگیری: فروپاشی مستقیم در برابر ابرنواختر
معمولاً ابرنواخترها با پرتاب مواد بیرونی و فروپاشی هسته، راه را برای زایش سیاهچاله میبازند. با این حال، یک مکانیزم جایگزین نیز وجود دارد: «فروپاشی مستقیم» (Direct Collapse). در این فرآیند، یک ستاره پرجرم به طور کامل و بدون انفجار مرئی در بر خود فرو میریزد و مستقیماً به سیاهچاله تبدیل میشود.
از آنجا که این مکانیزم بدون نشانههای آشکار انفجار اتفاق میافتد، یافتن شواهد آن دشوار است. همین دلیل است که سهتایی V404 ماکیان یک هدف گرانبه برای محققان محسوب میشود.
فاصله سیاهچاله و ستاره بیرونی حدود ۳۵۰۰ واحد نجومی (معادل ۳۵۰۰ برابر میانگین فاصله زمین تا خورشید) برآورد شده است. در این بازه، نیروی گرانشی نسبتاً ضعیف است و یک موج شوک ابرنواختری به راحتی میتوانست این پیوند را بشکند. همچنین، فاصله زیاد سناریوی «دچار شدن در دام گرانشی» برای ستاره کوچکتر را نیز رد میکند.
تیم محققان دهها هزار شبیهسازی کامپیوتری را اجرا کردند و نتیجه گرفتند که تنها توضیح منسجم این است: هر سه عضو پیش از زایش سیاهچاله، به هم گره خورده بودند. این یافته قویترین مدرک تا امروز برای مکانیزم فروپاشی مستقیم به عنوان مسیر شکلگیری سیاهچاله محسوب میشود.
اکنون دانشمندان میتوانند وجود سیاهچالههایی را که تاریخچهشان با مدل ابرنواختری تضاد دارد، از منظر فروپاشی مستقیم توجیه نمایند. محققان پیشبینی میکنند که این کشف تنها نوک یخبرگ است؛ احتمالاً سهتاییهای بیشتری در کیهان پنهاناند که ابزارهای ما تاکنون قادر به رصد آنها نبودهاند. هر نمونه جدید، درک ما از مکانیزم فروپاشی مستقیم و دلایل آن را عمیقتر میسازد.
<<>>