سحابی خرچنگ ماندههای درخشان یک ابرنواختر تاریخی در آسمان شب

در پنجم جولای سال ۱۰۵۴ میلادی، یک رویداد آسمانی شگفتانگیز آسمان تابستان را به نوری خیرهکننده فرو برد. این درخشش ناشی از انفجار یک ابرنواختر بود، پایانی بیرحم برای ستارهای که جرم آن حدود ده برابر خورشید ما برآورد میشود.

نجومدانان چینی کهن این پدیده را با دقت رصد و ثبت نمودند. ستاره نوظهور در ناحیه جنوبی کاکل ثور به نظر میرسید و در اوج درخشش، شاید ششچندان زهره و تقریبا همدرآب و تاب ماه کامل میبود. قدر ظاهری حدود منفی ۳.۵ داشت، یعنی حدود چهار برابر درخشندهتر از زهره در شدیدترین حالت، و به مدت ۲۳ روز حتی در روز روشن نیز قابل دیدن بود.

ماندههای این انفجار بعدها با نام سحابی خرچنگ شناخته شد؛ یک ابر عظیم و درخشان از گاز و غبار که در فاصلهی حدود ۷۰۰۰ سال نوری از ما قرار دارد.

اکنون سحابی خرچنگ در مجاورت ستاره زتا گاو مشاهده میشود و با نماد در کاتالوگ مسیه مشهور است، چرا که اولین شیء در این فهرست بود.

این سحابی منبع قدرتمندی از امواج رادیویی محسوب میشود و نور مرئی آن همفرکانس با باند رادیویی ع مییابد. سحابی خرچنگ یکی از معدود ابرنواخترهای تاریخی است که در کهکشان راه شیری رصد شدهاند.

هرچند ابرنواخترها در کهکشانهای همسایه فراوان دیده میشوند، اما در کهکشان ما رویدادهای کمیاب هستند. آخرین نمونه مشاهدۀ مستقیم در راه شیری، ابرنواختر کپلر در سال ۱۶۰۴ میلادی بوده است.