حذف گسترده برنامههای VPN از اپاستور روسیه؛ اپل متهم به همکاری با سانسور دولتی, با آغاز درگیری نظامی میان روسیه و اوکراین، شرکت اپل فعالیتهای تجاری خود در این کشور را به شدت محدود کرد. اگرچه فروش محصولات سختافزاری و سرویسهایی مانند اپل پی متوقف شد، اما پلتفرم اپاستور همچنان برای کاربران روسی فعال باقی مانده است.

با این حال، اخیراً این فروشگاه با اجرای درخواست مقامات روسی، دهها اپلیکیشن VPN را از دسترس کاربران خارج کرده است؛ حرکتی که موجی از انتقادات و نگرانیهای جدی را در خصوص آزادی دیجیتال به همراه داشته است. آمار نگرانکننده حذف ابزارهای دور زدن فیلترینگ بر اساس گزارشهای سایت مانیتورینگ، تنها در فصل تابستان ۱۴۰۳ (میلادی ۲۰۲۴) نزدیک به ۶۰ ابزار دور زدن فیلترینگ از فروشگاه اخراج شدهاند.

نکتهای که نگرانی کارشناسان را به دنبال داشته، عدم تناسب آشکار در آمارها است.

سازمان تنظیمگر ارتباطات روسیه به طور رسمی تنها از اپل تقاضای حذف ۲۵ اپلیکیشن VPN را داشته است. این شکاف عمیق بین درخواست رسمی (۲۵ مورد) و عمل اجرا شده (نزدیک به ۶۰ مورد در چند ماه اخیر) سوالات جدی در مورد شفافیت سیاستهای اپل و میزان همکاری داوطلبانه آن با مکانیزمهای کنترل اینترنت را مطرح میسازد.

هشدار کارشناسان در مورد آزادی دیجیتال بنجامین اسماعیل، مدیر پروژه اپسانسورشپ (App )، در این باره هشدار میدهد که اخذ نزدیک به ۶۰ برنامه VPN از اپاستور روسیه بدون هیچ اطلاعرسانی رسمی، تنها یک هشدار نیست، بلکه تهدید مستقیمی بر آزادی دیجیتال و حریم خصوصی کاربران محسوب میشود.

هدات خود در قبال حقوق بشر عمل کند و توضیح شفاف و قابل دفاعی برای این اقدامات ارائه دهد.

تأثیر بر کنترل اطلاعات و حریم خصوصی تحلیلگران معتقدند که انقیاد اپل به قوانین سختگیرانه اینترنتی روسیه — که شرکتهای فناوری را ملزم به همکاری با سیاستهای دولتی میکند — عامل اصلی این حذفهاست. با کردن لایه امنیتی VPNها، قدرت کنترل جریان اطلاعات و نظارت بر فضای سایبری در دست مقامات روسی تقویت میشود؛ مسالهای که چالش بزرگی برای اصل حریم خصوصی و دسترسی آزاد به اطلاعات محسوب میشود.