شفق قطبی پدیده‌ای ستاره‌شناختی شگفت‌انگیز است که از هزاران سال پیش تا به امروز توجه بشر را به خود جلب کرده است. این جلوه طبیعی در اثر برخورد ذرات انرژی‌دار خورشیدی با لایه‌های بالایی گلاف گازی زمین متحقق می‌شود. در این مطلب جامع، تمام جنبه‌های این پدیده جذاب را با جزئیات بررسی خواهیم کرد.

مکانیزم تشکیل شفق قطبی

به زبان ساده، شفق قطبی زمانی پدیدار می‌شود که ذرات بار دار ساطع شده از خورشید با سرعت تقریبی ۷۲ می‌لیون کیلوم‌تر در ساعت، با لایه‌های بالای اتمسفر سیاره ما در تعامل می‌آیند. خورشید به طور مداوم ذرات بار دار را از تاج یا اتمسفر بالایی خود با سرعت بالا به فضا پرتاب می‌کند که به این جریان باد خورشیدی معروف است. در لحظه‌ای که این باد خورشیدی به یونوسفیر یا یون‌سفر زمین برخورد می‌کند، شفق قطبی شکل می‌گیرد.

<a href="https://dopler.ir/%d9%۸۵%d9%۸۶%d9%۸۱%d8%b9%d8%aa-%da%af%db%8c%d8%b1%db%8c-%d9%۸۵%d8%aa%d8%a7-%d8%a7%d8%b2-%d8%b9%da%a9%d8%b3%d9%۸۷%d8%a7-%d8%a8%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%a2%d9%۸۵%d9%۸۸%d8%b2%d8%b4-%d9%۸۷%d9%۸۸/" rel="noopener noreferrer"منفعت گیری متا از عکس‌ها برای آموزش هوش مصنوعی

با این حال، این زیبایی بصری تنها در نواحی قطبی قابل مشاهده است، چرا که می‌دان مغناطیسی زمین در برابر طوفان ذرات بار دار از ما دفاع می‌کند. به عبارت دیگر، می‌دان مغناطیسی سیاره ما این ذرات را به سمت قطب‌ها هدایت می‌کند تا آسیبی به موجودات زنده نرسانند. همین امر باعث می‌شود ناظر آن باند‌های رنگارنگ و دلکش در آسمان شب قطبی باشد.

سیر تاریخی کشف و ثبت شفق قطبی

اگرچه اخترشناس ایتالیایی گالیلو گالیله در سال ۱۶۱۹ با الهام از خدای صبح رومی (آرورا) و خدای بادی یونانی (بوریاس)، نام شفق قطبی را ابداع کرد، اما شواهد کهن‌سالاری نشان می‌دهد این پدیده نزدیک به ۳۰ هزار سال پیش بر دیوار‌های غار‌های فرا‌نسه نقاشی شده بود.

<a href="https://dopler.ir/%d8%a8%d8%b1%d8%ae%db%8c-%d8%aa%d8%ba%db%8c%db%8c%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%be%d9%۸۴-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b1%d9%۸۸%d9%be%d8%a7-%d8%a7%d8%b2%d8%ac%d9%۸۵%d9%۸۴%d9%۸۷-%d8%b3%d8%a7%db%8c%d8%af%d9%۸۴/" rel="noopener noreferrer"برخی تغییرات اپل در اروپا ازجمله سایدلودینگ به آیپد نمی‌آید

از آن زمان تا کنون، بشر در سراسر جهان از دیدن این رویداد شگفت‌زده بوده و افسانه‌های متعدد را برای توصیف آن آفریده‌اند. یکی از افسانه‌های بومیان آمریکای شمالی می‌گوید این باند‌های رنگی، ارواح بازی‌کنند با سر حیوان دریایی هستند، در حالی که وایکینگ‌ها معتقد بودند این نور‌ها ساطع شده از زره خدایان جنگجوی ماوراء‌الطبیعه است.

اخترشناسان باستان نیز این پدیده را در آثار خود ثبت کرده‌اند. برای مثال، اخترشناس سلطنتی بابل گزارش خود را درباره شفق قطبی روی لوحی مربوط به سال ۵۶۷ پیش از می‌لاد تدوین کرده است. گزارش دیگری از اخترشناسان چینی مربوط به سال ۱۹۳ پیش از می‌لاد نیز به دست آمده است.

<div class="wp-block-image"