از میان پدیده‌های شگفت‌انگیز کهانه، فوران برجستگی خورشیدی (Solar Prominence) یکی از دیدنی‌ترین و در عین حال ترسناک‌ترین مناظر است. این غول‌های گازی، که گاه به “زبانه خورشیدی” نیز شهرت دارند، با قدرت مغناطیسی خیره‌کننده‌ای از سطح ستاره ما به فضا پرتاب می‌شوند.

نگاهی به تصویر تاریخی ناسا از برجستگی عظیم

در سال ۲۰۱۱، فضاپیمای رصدخانه دینامیکی خورشیدی (SDO) وابسته به ناسا، لحظات یک رویداد غیرمعمول را ثبت کرد. این فضاپیما که به طور مداوم خورشید را پایش می‌کند، تصویری از یک برجستگی فوق‌العاده بزرگ گرفت که در طول ۹۰ دقیقه تداوم داشته و در باند فرابنفش (UV) به چشم می‌آمد. فرآیند ثبت این پدیده با دقت بالا انجام شده بود؛ به طوری که هر ۲۴ ثانیه یک فریم تازه ضبط می‌شد تا یک تایم‌لپس (Time-lapse) فوق‌العاده روان و دقیق خلق گردد. ویدیوی کامل این رویداد در دسترس عموم قرار دارد.

🔗 بیشتر بخوانید: امنیت دسترسی به منبع های حساس با استانداردهای سخت‌گیرانه‌تر به‌روز خواهد شد

مقیاس این پدیده کماکان ذهن را به حیرت می‌اندازد. ابعاد این موج گازی آنقدر عظیم بود که کل سیاره زمین می‌توانست به راحتی در زیر قوس آن جا بگیرد. این сравناسازی، قدرت وحشتناک ستاره ما را به خوبی نشان می‌دهد.

موتور محرک این حرکات، میدان مغناطیسی خورشید است. خطوط مغناطیسی به شبه ریل‌های نامرئی، پلاسما داغ را به سمت بالا هدایت کرده و شکل می‌دهند. رفتار این برجستگی‌ها متغیر است: برخی ماه‌ها در حالتی نسبتاً ساکن (Quiescent) معلق می‌مانند، در حالی که برخی دیگر به ناگهان دچار ناپایداری شده و به فوران می‌روند. فوران این ساختارها می‌تواند منجر به پرتاب جرم تاجی (CME) شود؛ یعنی اتم‌سفه‌ای میلیاردی تنی از پلاسما و میدان مغناطیسی که با سرعت‌های بالا به سمت منظومه شمسی و گاه به سمت زمین شتاب می‌یابد.

🔗 بیشتر بخوانید: نقش هوش مصنوعی در ترید ارزهای دیجیتال: از پیش‌بینی قیمت تا امنیت سایبری

مکانیزم دقیق انرژی که این غول‌های مغناطیسی را زاده و تکامل می‌دهد، همچنان یکی از چالش‌های پیش رو در هلیوفیزیک (فیزیک خورشید) محسوب می‌شود و محققان به طور فعال در حال بررسی آن هستند. با توجه به اینکه خورشید ما در حال روی دادن به سمت حداکثر چرخه خورشیدی (Solar Maximum) است، فعالیت‌های مشابه و حتی پرشورتر انتظار می‌رود. همین چند هفته پیش، یکی از این فوران‌های کلاس X منجر به ایجاد شفق‌های قطبی بسیار زیبا و گسترده در عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر از معمول شد، یادآوری دیگر از قدرت و تأثیر مستقیم ستاره ما بر سیاره ما.