در روز‌های اخیر نگرانی گسترده‌ای در میان کاربران اینستاگرام برپا شده است؛ دلیل آن استفاده شرکت متا از تصاویر و کلیپ‌های پروفایل‌ها جهت تغذیه و آموزش مدل‌های هوش مصنوعی است. برخلاف تصور رایج که انتشار یک استوری می‌تواند مانع این فرآیند شود، واقعیت حقوقی نشان می‌دهد که این پلتفرم مجوز‌های قانونی گسترده‌ای برای پردازش محتوای اشتراک‌گذاری‌شده دارد.

آموزش هوش مصنوعی متا با عکس‌های کاربران اینستاگرام

ماجرا با انتشار پست‌ها و استوری‌هایی از سوی گروه‌ی از کاربران آغاز شد که ادعای مالکیت معنوی آثار خود را مطرح کردند و اعلام داشتند اینستاگرام مجاز به استفاده از این داده‌ها نیست. ریشه این حساسیت‌ها، استخراج جمعی داده‌ها توسط متا جهت بهینه‌سازی الگوریتم‌های هوش مصنوعی است؛ اقدامی که با توجه به رقابت شدید میان غول‌های تکنولوژی، غیر‌منتظره نیست. با این حال، چارچوب‌های قانونی موجود، حق را در کنار این شرکت می‌دانند.

پروفسور نیکول موریس، از دانشکده حقوق دانشگاه اموری، در تحلیلی منتشرشده در فست‌کمپانی تأکید می‌کند که کاربران نمی‌توانند بر پست‌های گذشته یا آینده خود حق کپی‌رایت بپندارند. از منظر قانون، اکثریت محتوای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، آستانه حفاظت کپی‌رایت را ندارد و مشمول حقوق مالکیت معنوی نمی‌شود. عدم اطلاع از شرایط استفاده پلتفرم‌ها، کاربران را به بیان ادعا‌های بی‌پایه سوق داده است.

به عنوان نمونه، در متن شرایط استفاده اینستاگرام و سایر خدمات متا (مانند فیس‌بوک) صراحتا آمده است کاربر حق غیر‌اختصاصی، قابل‌انتقال و ساب‌لایسنس‌پذیر استفاده از محتوای خود را به منظور می‌زبانی، توزیع، تغییرشکل، اجرا، نمایش، ترجمه و ایجاد آثارمشتق، به این شرکت می‌دهد. این مجوز تا لحظه‌حذف کامل حساب‌کاربری، معتبر و نافذ باقی‌ماند.

قوانین حاکم در اکثر کشور‌ها — به‌ویژه ایالات‌متحده — به نفع شرکت‌های بزرگ تکنولوژی تدوین شده و استخراج ارزش از داده‌های کاربران را تسهیل می‌کنند. متا نیز تا به امروز از این ذخیره اطلاعاتی برای توسعه مدل‌های هوش مصنوعی خود بهره برده است. وضعیت در اتحادیه اروپا با وجود قانون عمومی حفاظت داده‌ها (GDPR) متفاوت است؛ متا اخیرا کاربران اروپایی را از طریق اعلان‌هایی از استفاده از داده‌های عمومی برای آموزش هوش مصنوعی آگاه کرده و امکان مدیریت یا انصراف از اشتراک‌گذاری را در بخش تنظیمات داده‌ها فیس‌بوک فراهم آورده است.

متأسفانه، کاربران خارج از محدوده اتحادیه اروپا با گزینه‌های محدود‌تری روبرو هستند. یکی از راهکار‌های موثر، تبدیل پروفایل به حالت خصوصی است که مانع از دسترسی ربات‌های استخراج‌کننده به محتوای پروفایل می‌شود. بالإضافها، امکان ارسال دستور در چت‌بات هوش مصنوعی متا جهت درخواست حذف داده‌های پردازش‌شده وجود دارد. با گفت پروفسور موریس، تضمین‌دار‌ترین روش جلوگیری از سواستفاده پلتفرم‌ها از اطلاعات، اجتناب از اشتراک‌گذاری آن‌ها در بستر‌های عمومی است.