کشف بی‌سابقه: نخستین عکس مستقیم از لحظه تولد سیاره ۲b منتشر شد

نخستین عکس مستقیم لحظه تولد سیاره 2b

اخترشناسان برای نخستین بار در تاریخ علم توانسته‌اند عکس مستقیمی از یک سیاره نوزاد ثبت کنند که در میان حلقه‌های غبار و گاز یک ستاره جوان در حال شکل‌گیری قرار دارد.

یک تیم بین‌المللی از پژوهشگران با بهره‌گیری از پیشرفته‌ترین ابزارهای تصویربرداری تطبیقی، موفق شدند فرایند تولد یک سیاره را به‌صورت مستقیم رصد نمایند. در این تحقیق، جریان گاز هیدروژنی که به سطح این جرم تازه‌متولد شده سرازیر می‌شود، ردیابی گردیده است؛ کشفی که جامعه علمی آن را یک «لحظه تاریخی» می‌نامد.

این کشف در منظومه ستاره‌ای WISPIT-2 محقق شده است؛ محلی که حلقه‌های متعدد غبار و گاز، شکاف‌هایی را شکل داده‌اند. اخترشناسان از پیش این شکاف‌ها را نشانه وجود سیارات پنهان می‌دانستند، اما تا کنون مدرک قاطعی برای تایید این فرضیه وجود نداشت. اکنون عکس جدید نشان می‌دهد یک سیاره در فاصله‌ای دور از ستاره میزبان، دقیقاً در مرکز یکی از این شکاف‌ها در حال تولد است.

این سیاره که نام WISPIT 2b بر خود گرفته، جرمی معادل پنج برابر جرم مشتری دارد و در فاصله‌ای معادل ۵۶ واحد نجومی از ستاره خود قرار گرفته است.

ابزارهای به‌کاررفته برای ثبت تصویر تولد سیاره

این تیم پژوهشی تحت رهبری «لرد کلوز» (Laird Close) از دانشگاه آریزونا و «ریچل ون کاپلِوین» (Richelle van Capelleveen) از رصدخانه لیدن هلند، از چندین تلسکوپ قدرتمند از جمله تلسکوپ ماژلان (Magellan Telescope) در شیلی، تلسکوپ دوقلو بزرگ آریزونا و تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا استفاده کردند. ابزار کلیدی این پروژه، سامانه MagAO-X بوده که با اصلاح اغتشاشات جوی، امکان ثبت نوری به نام H-alpha را فراهم آورده است. این نور مخصوص زمانی ظاهر می‌شود که گاز هیدروژن با شدت بالا به سطح سیاره برخورد کرده و پلاسما تشکیل دهد.

سامانه MagAO-X دانشگاه آریزونا

کلوز توضیح می‌دهد:

«وقتی سیارات شکل می‌گیرند و رشد می‌کنند، گاز هیدروژن را از محیط اطراف خود جذب می‌کنند. در لحظه‌ای که این گاز همانند یک آبشار عظیم از فضا به سطح آن‌ها برخورد می‌کند، پلاسما بسیار داغی تشکیل می‌شود که تابش اختصاصی H-alpha را ساطع می‌کند. MagAO-X به‌صورت خاص برای شناسایی گاز هیدروژن در حال سقوط بر پیش‌سیاره‌ها طراحی شده تا ما بتوانیم آن‌ها را آشکار سازیم.»

به عقیده پژوهشگران، این کشف نه تنها یک معما کهن در مورد منشأ شکاف‌های حلقه‌های غبار را حل می‌کند، بلکه تصویری زنده از رویدادهایی که ۴.۵ میلیارد سال پیش در منظومه شمسی ما رخ داده، ارائه می‌دهد. آن‌ها می‌گویند سیاره تازه کشف‌شده شباهت زیادی به مشتری و زحل جوان دارند، هرچند پرجرم‌تر و دورتر از ستاره میزبان خود هستند.

یافته‌های این مطالعه در نشریه The Astrophysical Journal Letters منتشر شده است.