عربستان سعودی با سرمایهگذاری میلیاری در فوتبال به دنبال قدرتسازی منطقهای و تنوع اقتصادی است

به گزارش خبرگزاریهای بینالمللی، عربستان سعودی در ماههای اخیر با هزینههای بیسابقهای در بازار انتقالات فوتبال، استراتژی جامعای را برای تبدیل شدن به ابرقدرت ورزشی منطقه پیادهسازی کرده است. این کشور خاورمیانهای که بزرگترین صادرکننده نفت خام جهان محسوب میشود، اکنون لیگ برتر فوتبال خود را با جذب ستارههای جهانی همچون نیمار، بنزما و رونالدو، به یکی از پرمخاطبترین لیگهای دنیا تبدیل میکند.





شروع این گسترده از پاییز سال گذشته بود وقتی باشگاه الهلال ریاض پیشنهاد تاریخی ۱.۱ میلیارد دلاری برای امضای قرارداد با کیلیان امباپه، ستاره فرانسوی پاری سنژرمن، ارائه داد. این پیشنهاد شامل ۳۳۲ میلیون دلار هزینه انتقال به باشگاه فرانسوی و ۷۷۵ میلیون دلار حقوق به بازیکن برای یک فصل بود. اگرچه امباپه این پیشنهاد را رد کرد، اما تنها یک ماه بعد نیمار جونیور با قراردادی ۹۸.۵ میلیون دلاری به الهلال پیوست و راهپیمایی ستارههای جهانی به سعودی آغاز شد.

بر اساس آمارهای وبسایت ترنسفرمارکت، چهار باشگاه اصلی تحت مالکیت صندوق سرمایهگذاری عمومی (PIF) در پنجره انتقالات تابستانی نزدیک به ۹۰۰ میلیون دلار (۸۳۵ میلیون یورو) برای جذب ۹۴ بازیکن خارجی از لیگهای برتر اروپا هزینه کردهاند. الهلال به تنهایی با ۳۷۸ میلیون دلار (۳۵۳ میلیون یورو) هزینه، دومین باشگاه پرهزینه جهان پس از چلسی شد و حتی از آرسنال و پاری سنژرمن هم پیشی گرفت. این باشگاهها اکنون در لیست ۲۰ باشگاه برتر جهان از نظر هزینه انتقالات قرار دارند.

محمد بنسلمان، ولیعهد عربستان، در مصاحبهای با شبکه فاکس نیوز با صراحت اعلام کرد که برچسب ورزششویی برای او اهمیتی ندارد. بنسلمان تصریح کرد اگر ورزششویی باعث یک درصد رشد تولید ناخالص داخلی شود، من با آن ادامه خواهم داد. من الان یک درصد رشد از ورزش دارم و هدفم یک و نیم درصد است. این اظهارات نشان میدهد که رهبران سعودی سرمایهگذاری در فوتبال را نه صرفا تفریح، بلکه ابزار استراتژیک برای تنوع اقتصادی میدانند.

صندوق سرمایهگذاری عمومی که دارایی ۷۷۷ میلیارد دلاری دارد و هدف آن رسیدن به بیش از یک تریلیون دلار است، از سال ۲۰۲۱ با خرید نیوکاسل یونایتد وارد فوتبال اروپا شده بود. اکنون این صندوق چهار باشگاه برتر سعودی یعنی الهلال، النصر، الاتحاد و الأهلی را کنترل میکند و ارزش آنها را در عرض چند ماه پنج برابر کرده است. کریستیانو رونالدو با قراردادی دو ساله و درآمد سالانه ۲۰۰ میلیون دلاری، پردرآمدترین بازیکن تاریخ فوتبال شده و به النصر پیوست.
<figcaption class="wp-element-caption"در تابستان اخیر، باشگاه های عربستانی بیش از یک میلیارد دلار صرف خرید بازیکنان جدید کرده اند. لیگ برتر عربستان به دومین هزینه کننده عمده در پنجره نقل و انتقالات اخیر تبدیل شده و از لالیگای اسپانیا و بوندسلیگای آلمان به عنوان دو لیگ برتر فوتبال جهان پیشی گرفته است. در این نموداد مقایسه میزان هزینه و درآمد لیگ برتر عربستان از سال ۲۰۱۴ را مشاهده می کنید.تحلیلگران معتقدند که اهداف عربستان فراتر از فوتبال است. سای چادویک، استاد اقتصاد ورزشی در دانشکده اسکما، میگوید سیگنال عربستانیها واضح است ما برای بیزینس اینجا هستیم. پول محدودیت ندارد و میتوانیم برای بازیکنان پایانی کاره هفتگی ۷۰۰ هزار پوند بپردازیم. کیران مگوایر، تحلیلگر مالی فوتبال، هم افزود مقامات سعودی یک محصول آماده خریداری کردهاند. همه نام بنزما و رونالدو را میشناسند، این برندسازی ارزانتر از تبلیغات سنتی است.

جمعیت جوان عربستان موتور محرک این استراتژی است. سرشماری جدید نشان میدهد ۵۱ درصد از ۳۲.۲ میلیون نفر جمعیت زیر ۳۰ سال دارند و ۸۰ درصد از آنها به فوتبال علاقهمندند. چادویک هشدار میدهد که دولت سعودی نگران رادیکال شدن نسل جوان است و فوتبال را ابزاری برای آرام نگه داشتن جامعه میداند. او میگوید این قرارداد اجتماعی جدید است رونالدو میخواهید؟ داریم. جام جهانی میخواهید؟ میآورد. اما از ما سوال نپرسید.
<figcaption class="wp-element-caption"۱۰ کشوری که بالاترین ذخایر دلاری در صندوق ذخیره ارزی خود را دارند. عربستانسعودی با بیش از ۷۷۶ میلیارد دلار در رتبه ششم قرار دارد.با این حال، انتقادات حقوق بشری تشدید شده است. عفو بینالملل گزارش داده که از ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ پیگردهای قانونی و اعدامها افزایش یافته و قوانین مبارزه با تروریسم برای ساکت کردن مخالفان سوءاستفاده میشود. در ۲۰۲۲ ۱۹۶ اعدام در ۳۰ سال اخیر ثبت شده است. جیمز دورس، وبلاگنویس متخصص فوتبال خاورمیانه، معتقد است اعتبار برای جذب سرمایه خارجی حیاتی است و بنسلمان به سرمایه خارجی نیاز دارد.

چشمانداز ۲۰۳۰ بنسلمان شامل پروژههای کلان ۵۰۰ میلیارد دلاری نئوم، شهر خطی ذا لاین و نوسازی ریاض است. پیشبینیها نشان میدهد عربستان حدود ۲۰ سال فرصت دارد تا اقتصاد را پسانفتی کند. میزبانی از جام جهانی باشگاهها ۲۰۲۳، جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷، احتمال میزبانی جهان ۲۰۳۰ با یونان و مصر، و قرارداد سوپركاپ اسپانیا تا ۲۰۲۹ (۳۵ تا ۴۵ میلیون یورو سالانه) گامهای عینی این مسیرند.

ورزشکاران و مدیران ارشد نظرات متفاوتی دارند. الکساندر چفرین، رئیس یوفا، لیگ سعودی را رد میکند و میگوید امباپه و هالند خواب عربستان را نمیبینند. بهترینها در اوج کاریر به آنجا نمیروند. اما یورگن کلوپ، مربی لیورپول، نگران موانع رقابتی است پنجره انتقالات سعودی پس از بسته شدن اروپا باز میماند، این چالش بزرگی برای باشگاههاست. مایکل امنالو، مدیر لیگ سعودی، میگوید ما فقط برای رقابت عادلانه و بهبود صنعت اینجا هستیم.
<figcaption class="wp-element-caption"۲۰ نقل و انتقال گرانقیمت سال ۲۰۲۳ در لیگ برتر عربستانتفاوت اصلی در شفافیت است. یوفا قوانین بازی مالی منصفانه دارد و لیگ آمریکا سقف حقوق اعمال میکند، اما لیگ سعودی جزئیات قراردادها را به نفع برتری رقابتی مخفی نگه داشته است. کارلو نورا، مدیر ارشد لیگ، هدف ۰.۳ درصد سهم فوتبال در تولید ناخالص داخلی را تعیین کرده (مشابه لیگ برتر انگلیس) اما مگوایر میگوید شانس رسیدن به این رقم وجود ندارد، اما با پول خرج شده میتوانند در ده لیگ برتر جهان باشند.

تجربه گلف LIV نشاندهنده قدرت مذاکره سعودیها بود. صندوق سرمایهگذاری با ۲ میلیارد دلار لیگ گلف را راهاندازی کرد و بازیگران برتر را جذب نمود. در نهایت پیجیای تور آمریکا مجبور به توافق شد. این الگو در فوتبال هم تکرار میشود عربستان با قدرت مالی، قوانین بازی را بازتعریف میکند و نهادهای سنتی را به میز مذاکره میکشاند.
<figcaption class="wp-element-caption"جمعیت عربستان بر حسب جنسیت و سنشاهد عبدالعزیز بن ترکی الفیصل، وزیر ورزش، در پاسخ به منتقدان گفته کسانی که عربستان را نمیشناسند، هرگز اینجا نبودهاند. بیایید و ببینید ما برای آینده مردم چه میکنیم، بعد انتقاد کنید. این جمله خلاصه فلسفه سعودیهاست نتیجه دادن به جای بحث کردن. آیا این سرمایهگذاری میلیاری ماندگار خواهد بود یا صرفا تغییر برند پرهزینهای است، زمانی است که باید در سالهای آینده سنجیده شود.

منبع دیجیاتو