ششمین ماه سال ۲۰۱۱، روز ۱۶ مه، روزی تاریخی در کاوش فضایی ثبت شد؛ روزی که شاتل فضایی اندور در مأموریت از پیچک پرتاب شماره ۳۹ الف مرکز فضایی کاندی در فلوریدا جدا از زمین شد. این پرواز نه تنها پایان عمر عملیاتی جوان‌ترین اوربیتور ناوگان ناسا را رقم زد، بلکه یکی از مهم‌ترین ابزار‌های فیزیک ذره را به مدار زمین رساند.

مشخصات کلیدی مأموریت

مأموریت در ۱۶ مه ۲۰۱۱ (۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۰) از مرکز فضایی کاندی، پیچک ۳۹ الف پرتاب شد. مدت مأموریت ۱۶ روز بود و فرود در ۱ ژوئن ۲۰۱۱ (۱۱ خرداد ۱۳۹۰) در باند ۱۵ مرکز فضایی کاندی انجام گرفت. این فرود بیست و چهارمین فرود شبانه در تاریخ برنامه شاتل فضایی بود.

بار‌های استراتژیک از طیف‌سنج مغناطیسی آلفا تا قطعات یدکی حیاتی

هدف اصلی این مأموریت ۱۶ روزه، تحویل و نصب طیف‌سنج مغناطیسی الفا-۲ به ایستگاه فضایی بین‌المللی بود. این ابزار پیشرفته، حاصل همکاری بین‌المللی وسیعی، برای شناسایی ماده تیره، ضد‌ماده و قیاس اشعه‌های کیهانی با دقت بی‌سابقه طراحی شده و همچنان داده‌های ارزش‌مندی را برای محققان زمین ارسال می‌کند.

علاوه بر، اندور در فضای خالی خود تجهیزات حیاتی برای پشتیبانی از عملیات ایستگاه را نیز حمل کرد، از جمله دو آنتن ارتباطی با باند بالا، یک مخزن گاز تحت فشار بالا و قطعات یدکی و ملزومات تعمیرات برای تضمین طول عمر ایستگاه.

تیم فضانوردان ترکیب تجربه و نوآوری

سرنشینان شاتل اندور در این مأموریت تاریخی شامل شش فضانورد باتجربه بودند که تحت فرمانده‌ی مارک کلی قرار داشتند. خلبان مأموریت گرگ جانسون بود و متخصصان مأموریت شامل مایک فینک، درو فوستل، گرگ چامیتوف و روبرتو ویتوری از وکاله فضایی اروپا (ESA) می‌شدند. نکته جالب این بود که برای مایک فینک (با سابقه پرواز در سو و ایستگاه) و روبرتو ویتوری، این اولین تجربه پرواز با شاتل فضایی بود که غنای تیم را دوچندان کرد.

پیوستن به ایستگاه و چهار راهپیمایی فضایی پرخطر

پس از پرواز دو روزه و انجام مانور، اندور در ۱۸ مه به ماژول هارمونی ایستگاه فضایی لنگر انداخت. باز شدن دریچه‌ها آغاز ۱۲ روز عملیات مشترک را اعلام کرد. ستون فقرات این عملیات، چهار راهپیمایی فضایی (EVA) بود که مجموعا بیش از ۲۸ ساعت طول کشید نصب طیف‌سنج بر روی تراس (مهم‌ترین هدف مأموریت)، جایگزینی یخچال آمونیاکی خراب و چک کردن سیستم‌های حرارتی، نصب قطعات یدکی و ملزومات روی تراس‌های خارجی، و انجام تعمیرات پیشگیرانه و آماده‌سازی ایستگاه برای مأموریت‌های آتی. این راهپیمایی‌ها نه تنها نصب سخت‌افزار را محقق ساخت، بلکه رکورد‌های جدیدی در زمان‌بندی و پیچیدگی عملیات خارج از یان ثبت کرد.

وداع با اندور آمار یک قهرمان فضایی

در ساعات اول صبح ۲۹ مه (۷۲۳ به وقت گرینویچ)، دریچه‌های اتصال بین اندور و ایستگاه برای آخرین بار بسته شد. اندور پس از جدا شدن، پروازی دوری برای عکس‌برداری از پیکر‌بندی نهایی ایستگاه انجام داد و در ۱ ژوئن ساعت ۲۳۵ بامداد (به وقت محلی فلوریدا) در باند ۱۵ فرود آمد. با این فرود، مشوار شاتل اندور که در ماه مه ۱۹۹۲ با مأموریت آغاز شده بود، به پایان رسید. خلاصه آمار ۲۵ سال خدمات این شاتل مجموع ۲۹۹ روز در فضا، ۴۶۷۱ دور حول زمین، فاصله طی شده ۱۲۲،۸۸۳،۱۵۱ مایل (حدود ۱۹۷ می‌لیون کیلوم‌تر)، ۲۵ مأموریت و حمل ۱۷۳ فضانورد.

می‌راث جاودانه مأموریت

مأموریت تنها آخرین پرواز یک شاتل نبود؛ بلکه نماد گذار برنامه شاتل به دوران جدید کاوش فضایی بود. نصب ایستگاه فضایی بین‌المللی را به یک مرصد فیزیک ذرات پرانرژی تبدیل کرد که تا امروز نتایج علمی بشکوه‌آوری درک ما از کیهان را تغییر داده است. اندور اکنون در مرکز علم کالیفرنیا در لس‌آنجلس به نمایش در آمده و شاهدی بی‌زبان بر دلسوزی و تلاش بشر برای فرا‌زیدن از مرز‌های زمین است.