بپیکلمبو در آغوش عطارد: ثبت بینظیر دهانههای برخورد و رازهای سیاره داغ
مهمان بیگمان فضا، کاوشگر گانه بپیکلمبو (BepiColombo)، با موفقیت چهارمین پرواز کناری خود را در محوطه سیاره نزدیکترین به خورشید، عطارد، به پایان رساند. این مانور پرهیزکاری نه تنها نزدیکترین Begegnung تاریخ بشر با این سیاره را رقم زد، بلکه چشمان ما را بر روی भूمنظرهای ناشناخته و دهانههای شگفتانگیز آن گشود.
این یگانگاه فضایی، حاصل همکاری استراتژیک آژانس فضایی اروپا (ESA) و سازمان کاوشهای هوافضای ژاپن (JAXA)، در ساعات اولیه صبح روز چهارشنبه (به وقت تهران) به فاصلهی کمسابقهای از ۱۶۵ کیلومتر از سطح مریخمانند سیاره عطارد گذر کرد. این رکورد جدید، پیشینهی فضاپیمای مسنجر (MESSENGER) ناسا را که در سال ۲۰۱۱ از ارتفاع ۲۰۰ کیلومتری عبور کرده بود، در آستانه فراموشی گذاشت.
🔗 بیشتر بخوانید: تیگو ۷ پرومکس به پیست آزادی آمد، مبارز مدیران خودرو در راه بازار ایران + عکس
چشمان الکترونیک بپیکلمبو: دیداری با زخمههای کهن
در طول این گذر لحظهای، سه دوربین مانیتورینگ (Monitoring Cameras) نصب بر روی بدنه فضاپیما، با زوایا و مناظر متفاوت، آرشیو تصویری بینظیری از توپوگرافی عطارد تدوین کردند. میان این ثبتها، دهانهیImpact craterی با قطر ۱۵۵ کیلومتری قرار دارد که اخیراً از سوی اتحادیه بینالمللی اخترشناسی (IAU) نام «استادارت» (Stoddart) بر آن نهاده شده است. این نامگذاری به افتخار «مارگارت استادارت»، نقاش نیوزیلندی مشهور به آثار گلکاری، در تاریخ ۵ شهریور انجام پذیرفت؛ پیشبینی دقیق محاسبهگران مداری که بپیکلمبو این ویژگی را در مسیر خود خواهد یافت.
دهانههای برخورد عطارد، که به عنوان «حوضههای قلهحلقهای» (Peak-ring basins) شناخته میشوند، نشانههای تصادفات کهن سیارکها و دنبالهدارها هستند. با این حال، بسیاری از این ساختارها در طول زمان، در اثر سیلهای غدازهی بازنشسته، دفن یا تغییر شکل داده شدهاند. ناشناس ماندن ریشهی قلههای ی این حوضهها در پوسته سیاره، همچنان یکی از چالشهای جذاب علوم سیارشناسی است که بپیکلمبو امیدواریم به حل آن کمک کند.
آخرین مطالب
🔗 بیشتر بخوانید: یوتوب نوع جدیدی از تبلیغات غیرقابل ردکردن را آزمایش میکند_دوپلر
مانور استراتژیک: گام بلند به سوی مدارگیری
فراز فضاپیما از ناحیه تاریک سیاره آغاز شد و با به نیمهی نورانی، نور خورشید دیوارههای داخلی دهانهها را درخشان ساخت، فرصت طلایی برای ثبت تصاویر با تضاد و جزئیات بالا را فراهم آورد. اما فراتر از تصویربرداری، هدف حیاتی این فلای-بای (Flyby)، استفاده از جاذبه عطارد به عنوان «ترمز جاذبهای» (Gravity Assist) برای کاهش سرعت مداری فضاپیما بود. این مانور بپیکلمبو را در مسیری قرار داد که دور تازش حول خورشید به حدود ۸۸ روز برسد، همفاز با سال عطارد، و پیششرط ورود نهایی به مدار را در نوامبر ۲۰۲۶ فراهم آورد.
این پرواز کناری مزیت منحصربهفردی داشت: ثبت دادهها از زوایا و ارتفاعاتی که پس از مدارگیری پایدار، قابل دسترس نخواهند بود. ابزارهای دقیق بپیکلمبو در این پنجره زمانی کوتاه، طیفسنجی، مغناطیسسنجی و تحلیل محیط پلاسما را انجام دادند.
معماری دوگانه: دو کاوشگر، یک مأموریت
بپیکلمبو در اکتبر ۲۰۱۸ پرتاب شد و از دو ماژول اصلی متشکل است که در مسیر به هم متصلاند:
- مدارگرد سیاره عطارد (MPO): متعلق به ESA، متمرکز بر ژئولوژی، ترکیبات سطح و نقشهبرداری دقیق.
- مدارگرد مگنتوسفر عطارد (Mio): متعلق به JAXA، مامور مطالعه میدان مغناطیسی و تعامل بادی خورشید با سیاره.
هر یک پس از جداسازی، در مدارهای بهینهی اختصاصی خود قرار میگیرند تا پوشش علمی کامل فراهم آورند.
چالش فنی و تغییر نقشه راه
برنامه اولیه پیشبینی میکرد که بپیکلمبو در دسامبر ۲۰۲۵ در مدار عطارد مستقر شود. با این حال، یک ناهنجاری در ماژول انتقال (MTM) باعث کاهش توان برقی موتورهای یونیزه شد. تیم کنترل مأموریت در دارمشتات (ESOC) با هوش و تدبیر، یک trayectoria جدید طراحی کرد که با مصرف کمتر سوخت، ورود به مدار را به نوامبر ۲۰۲۶ موکول میکند. این انعطافپذیری، نماد استواری مهندسی فضایی مدرن است.
