بپیکلمبو در نزدیکترین گذر از عطارد ثبت بینظیر دهانههای برخورد و رازهای سیاره داغ, کاوشگر فضایی بپیکلمبو با موفقیت چهارمین پرواز کناری خود را در نزدیکی سیاره عطارد، نزدیکترین سیاره به خورشید، به پایان رساند. این مانور تاریخی نه تنها رکورد نزدیکترین ه بشر با عطارد را ثبت کرد، بلکه دید بینظیری از مناظر ناشناخته و دهانههای شگفتانگیز این سیاره داغ فراهم آورد.

رکورد جدید فاصله در تاریخ کاوش فضایی این یگانگاه فضایی، حاصل همکاری آژانس فضایی اروپا (ESA) و سازمان کاوشهای هوافضای ژاپن (JAXA)، در ساعات اولیه صبح روز چهارشنبه به وقت تهران، از فاصله کمسابقهای ۱۶۵ کیلومتری از سطح عطارد گذر کرد.

چشمان الکترونیک بپیکلمبو کشف دهانه استادارت در طول این گذر کوتاه، سه دوربین مانیتورینگ نصب بر روی بدنه فضاپیما، آرشیو تصویری ارزشمندی از توپوگرافی عطارد تدوین کردند. در میان این تصاویر، دهانه برخوردی با قطر ۱۵۵ کیلومتری قرار دارد که اخیراً از سوی اتحادیه بینالمللی اخترشناسی (IAU) نام استادارت بر آن نهاده شده است.

این نامگذاری به افتخار مارگارت استادارت، نقاش مشهور نیوزیلندی، در تاریخ ۵ شهریور انجام پذیرفت؛ پیشبینیای که محاسبهگران مداری به دقت مسیر یافتن بپیکلمبو در کنار این ویژگی را پیشبینی کرده بودند. دهانههای برخورد عطارد که به عنوان حوضههای قلهحلقهای شناخته میشوند، شواهد تصادفات کهن سیارکها و دنبالهدارها هستند.

با این حال، بسیاری از این ساختارها در طول زمان تحت تأثیر سیلهای غدازهی بازنشسته دفن یا تغییر شکل داده شدهاند. ناشناس ماندن ریشهی قلههای این حوضهها در پوسته سیاره، همچنان یکی از چالشهای جذاب علوم سیارشناسی است که بپیکلمبو امیدوار است به حل آن کمک کند.

مانور استراتژیک گام بلند به سوی مدارگیری نهایی فراز فضاپیما از ناحیه تاریک سیاره آغاز شد و با ورود به نیمهی نورانی، نور خورشید دیوارههای داخلی دهانهها را درخشان ساخت و فرصت طلایی برای ثبت تصاویر با تضاد و جزئیات بالا را فراهم آورد. اما فراتر از تصویربرداری، هدف حیاتی این فلای-بای، استفاده از جاذبه عطارد به عنوان ترمز جاذبهای برای کاهش سرعت مداری فضاپیما بود.

این مانور بپیکلمبو را در مسیری قرار داد که دور تازش حول خورشید به حدود ۸۸ روز برسد، همفاز با سال عطارد، و پیششرط ورود نهایی به مدار را در نوامبر ۲۰۲۶ فراهم آورد. این پرواز کناری مزیت منحصربهفردی داشت ثبت دادهها از زوایا و ارتفاعاتی که پس از مدارگیری پایدار، قابل دسترس نخواهند بود. ابزارهای دقیق بپیکلمبو در این پنجره زمانی کوتاه، طیفسنجی، مغناطیسسنجی و تحلیل محیط پلاسما را با موفقیت انجام دادند.

معماری دوگانه دو کاوشگر، یک مأموریت مشترک بپیکلمبو در اکتبر ۲۰۱۸ پرتاب شده و از دو ماژول اصلی متشکل است که در مسیر به هم متصلاند مدارگرد سیاره عطارد (MPO) متعلق به ESA، متمرکز بر ژئولوژی، ترکیبات سطح و نقشهبرداری دقیق. مدارگرد مگنتوسفر عطارد متعلق به JAXA، مامور مطالعه میدان مغناطیسی و تعامل بادی خورشید با سیاره.

هر یک از این ماژولها پس از جداسازی، در مدارهای بهینهی اختصاصی خود قرار میگیرند تا پوشش علمی کامل از سیاره فراهم آورند. چالش فنی و هوشمندانهسازی مسیر جدید برنامه اولیه پیشبینی میکرد که بپیکلمبو در دسامبر ۲۰۲۵ در مدار عطارد مستقر شود. با این حال، یک ناهنجاری در ماژول انتقال (MTM) باعث کاهش توان برقی موتورهای یونیزه شد.

تیم کنترل مأموریت در دارمشتات (ESOC) با تدبیر و هوش مهندسی، یک جدید طراحی کرد که با مصرف کمتر سوخت، ورود به مدار را به نوامبر ۲۰۲۶ موکول میکند. این انعطافپذیری، نماد استواری و خلاقیت در مهندسی فضایی مدرن است.