به‌صورت بی‌سابقه، محققان موفق شدند نمونه‌های می‌نیاتوری مغز انسان را در محیط آزمایشگاه پرورش دهند که حاوی سد خونی مغزی (BBB) کارکردی هستند. این ساختار‌های کوچکی، در اندازه دانه‌ی کنجد، برای نخستین‌بار مکانیزم دفاعی طبیعی مغز را در مقیاس آزمایشگاه‌ی بازتولید کرده‌اند.

سد خونی مغز

زیوآن گوا، نوروبیولوژیست مشهور و از امضاکنندگان این تحقیق در مرکز پزشکی بیمارستان کودکان سینسیناتی، توضیح می‌دهد فقدان یک مدل معتبر مجهز به سد خونی مغزی واقعی، همواره مانع اساسی در بررسی‌های بیماری‌های عصبی بوده است. این دستاورد پیشرفت قابل‌توجه‌ی محسوب می‌شود، چرا که مدل‌های حیوانی موجود قادر به نمایش دقیق روند رشد مغز انسان و عملکرد BBB نیستند.

در فیزیولوژی انسان، سد خونی مغز (BBB) در نقش یک فیل‌تر باریک و هوشمند عمل می‌کند؛ تنها عبور مولکول‌های خاصی نظیر هورمون‌ها و گلوکز را مجاز می‌دارد و از نفوذ سموم، باک‌تری‌ها و عوامل مضر دیگر جلوگیری می‌کند.

این مدل‌های نوین در محیط آزمایشگاه‌ی، ترکیبی از ارگانوئید‌های مغزی و شبکه عروق خونی را در بر می‌گیرند. الحاق این دو مولفه، ساختاری را به وجود می‌آورد که محققان آن را آسمبلواید می‌نامند؛ سیستمی که پویایی رشد و تعامل متقابل بین نورون‌ها و بافت‌های واسکولار را با دقت بالا شبیه‌سازی می‌کند.

در مراحل آتی، تیم پژوهش‌گران قصد دارد با بهره‌گیری از سلول‌های ریشه‌ای حاصل از بیماران مبتلا به طیف وسیعی از اختلالات مغزی، آسمبلواید‌های بیمارگان‌ساز را تولید کنند. این رویکرد نه تنها درک مکانیسم‌های بیماری را تسریع می‌کند، بلکه بستری ایده‌آل برای ارزیابی دارو‌های نوظهور و کشف راهکار‌های مبتکرانه برای انتقال دارو از سد خونی مغز فراهم می‌آورد.

نتایج این تحقیق پیشرو در نشریه معتبر <a href="https://www.cell.com/cell-stem-cell/abstract/S1934-5909(24)00146-2#%20" target="_blank" rel="noreferrer noopener nofollow" منتشر گردیده است.