دوازدهم ژوئن ۱۹۶۷ با ۲۲ خرداد ۱۳۴۶، اتحاد جماهیر شوروی کاوش‌گر ونرا ۴ را به سمت سیاره زهره پرتاب کرد. این مأموریت نخستین بار بود که یک ابزار بشرساخته وارد لایه‌های گازی سیاره‌ای دیگر می‌شود و راز‌های مخوف و جذاب ستاره صبح را فاش ساخت.

پس از ماه‌ها پرواز در خلأ، ونرا ۴ در هجدهم اکتبر ۱۹۶۷ با ۲۶ مهر ۱۳۴۶ به مقصد رسید. ماژول فرود با سرعت بالا در جو غلیظ زهره غوطه‌وری کرد و کل فرآیند فرود، از برخورد با لایه‌های بالایی تا نهایی، حدود ۹۳ دقیقه به طول انجامید. در ارتفاع ۵۲ کیلوم‌تری، چتر نجات باز شده و کپسول دستگاه‌های علمی خود را فعال کرد.

تحلیل ترکیب اتمسفر و شرایط محیطی

داده‌های تل‌متری که به زمین ارسال شد، تصویر دقیقی از محیط زهره ترسیم کرد اتمسفر از ۹۰ تا ۹۳ درصد دی‌اکسید کربن، ۷ درصد نیتروژن، ۰.۴ تا ۰.۸ درصد اکسیژن و مقادیر ریز بخار آب (۰.۱ تا ۱.۶ درصد) تشکیل شده است.

سیستم‌های کنترل حرارتی توانستند دمای درون کپسول را در منفی ۸ درجه سانتی‌گراد تثبیت کنند، در حالی که بیرون کپسول دما به شدت بالا بود. می‌دان مغناطیسی زهره نسبت به زمین ۳۰۰۰ برابر ضعیف‌تر و هاله هیدروژنی آن ۱۰۰۰ برابر کم‌چگال‌تر اندازه‌گیری شد. هیچ اثری از کمربند‌های واشعالی نظیر وین الن ردیابی نشد.

معمای آب از دست رفته و اثبات دمای بسیار بالا

تحلیل‌های علمی نشان داد اگرچه ابر‌های غلیظ زهره وجود آب را گمانه‌زنی می‌کردند، اما داده‌های ونرا ۴ اثبات کرد که آب در مقیاس وسیع و در گذشته دور از این سیاره فرار کرده است. این کاوش‌گر نخستین مستند مستقیم از دمای بسیار بالا (بیش از ۴۰۰ درجه سانتی‌گراد در سطح) و فشار خروشان اتمسفر زهره را فراهم آورد.

پایان مأموریت و ارث ماندگار

ونرا ۴ تا لحظه‌های آخر عمر خود ادامه یافت؛ اما در نهایت در اثر فشار جوی خروشان (بیش از ۲۰ اتمسفر) در ارتفاعات پایین‌تر، خرد شد و سیگنال‌ها قطع گردید. با وجود این، مأموریت به عنوان یک پیروزی کامل ثبت شد، مخصوصا با توجه به توالی شکست‌های پیشین در برنامه‌های ونرا ۱ تا ۳. این موفقیت پایه‌های کار‌های آینده نظیر ونرا ۷ (اولین فرود نرم) را فراهم آورد.