کوه یخ از سکوی برانت جدا شد؛ سومین جداسازی بزرگ در کمتر از چهار سال
یک رویداد مهم در قاره یخزنی جنوبگان رخ داد؛ توده یخی عظیمی با مساحت ۳۸۰ کیلومترمربع از سکوی یخی برانت جدا شده و در آبهای آزاد اقیانوس جنوبی روان گردید. این پدیده که در ادبیات علمی یخزایی نامیده میشود، سومین جداسازی مقیاسبزرگ در کمتر از چهار سال اخیر محسوب میگردد و کد به این کوه یخ تازهمتولد اختصاص یافته است.
اطلاعات دقیق این جداسازی از طریق دو ماهواره پیشرفته رصد و ثبت شده است ماهواره سنتینل-۱ آژانس فضایی اروپا (ESA) مجهز به رادار الفتاحی مصنوعی (SAR) برای تصویربرداری در همه شرایط جوی، و ماهواره لندست ۸ ( ۸) ناسا با سنسورهای حرارتی برای سنجش دمای سطح و محاسبه ضخامت صفحات یخ. دادههای ترکیبی این دو پلتفرم فضایی، تصویر جامعی از لحظه جدایش و وضعیت فعلی توده یخ ارائه نمودهاند.
سابقه یخزاییهای اخیر در سکوی برانت
مرکز ملی یخ و برف ایالات متحده (USNIC) این توده یخ را به عنوان ثبت کرده است. پیش از این، در فوریه ۲۰۲۱ کوه یخ و در ژانویه ۲۰۲۳ توده یخ سنگینتر از همین سکوی یخی جدا شده بودند. تکرار این رویدادها در بازههای زمانی کوتاه، نشاندهنده ناپایداری ساختاری این ناحیه یخدریایی است. تصاویر ماهوارهای بالا، مکان نسبی این سه کالج یخ بزرگ را به نمایش میگذارند.
عاملهای محرک شکافها و جداسازی
تحلیلهای ژئوفیزیکی دلایل اصلی این جداسازیهای متوالی را در ضعفیافتن بافت یخ در ناحیه مکدونالد آیس رامپلز و پیشروی سریع شکاف هالووین خلاصه کردهاند. این شکاف که از اکتبر ۲۰۱۶ فعال شده، به تدریج به سمت شمال پراکنده شده و در نهایت مسیر جداسازی را رقم زد. پایش مداوم سکوهای یخی از طریق پهنهبرداری ماهوارهای، به محققان امکان میدهد تا پاسخدهی سیستم یخگلسیه به افزایش دمای اتمسفر و آب اقیانوس را در مقیاس جهانی رصد کنند.
پیامدهای جهانی ازبین رفتن یخهای قطبی
جداسازی پیوسته یخهای جنوبگان تنها یک رویداد محلی نیست، بلکه هشدار سراسری در مورد تسریع گرمایش زمین محسوب میشود. عواقب این فرآیند به سه بخش حیوی اثر میگذارد
افزایش سطح دریا اگرچه یخهای شناور مستقیما سطح آب را بالا نمیبرند، اما حذف سد یخی باعث شتاب یخچالهای زمینی به سمت اقیانوس و در نهایت بالا آمدن سطح آب میشود.
مکانه آلبیدو جایگزینی سطح یخ براق با آب اقیانوس تیره، باعث جذب انرژی خورشیدی بیشتر و تشدید گرمایش منطقهای و جهانی میگردد.
تغییر گردش اقیانوسی ورود آب یخبستنی عظیم به جریانهای اقیانوسی، تراکم و ملوحه آب را دچار تغییر کرده و میتواند الگوهای اقلیمی نظیر النینو را تحت تأثیر قرار دهد.
به طور همزمان، تحقیقات پالئوآولوژیک اخیر حاکی از آن است که تابستان ۲۰۲۳ داغترین فصل در طول دو هزار سال اخیر بوده است؛ آمارى که همسواری کامل با شتاب یخزاییهای مشاهده شده در قطب جنوب دارد.