خزه معجزه‌ی مریخ: کشف گیاهی که در شرایط بی‌گمان سیاره سرخ می‌تواند زنده بماند

این گیاه می‌تواند در شرایط سخت مریخ زنده بماند

تیمی از محققان چینی در آکادمی علوم چین، پیشرفتی شگفت‌انگیز در بیولوژی فضایی را ثبت کرده‌اند. آن‌ها گونه‌ای از خزه صحرایی با نام علمی Syntrichia caninervis را شناسایی کرده‌اند که توانایی بقا در‌های سخت‌ترین محیط‌های زمین را دارد و بر پایه آزمایش‌های دقیق، می‌تواند در شرایط سطح سیاره مریخ نیز زنده بماند. نتایج این پژوهش در ژورنال معتبر The Innovation منتشر شده و مورد توجه رسانه‌های علمی نظیر گاردین قرار گرفته است.

مقاومت خارق‌العاده در برابر شرایط مریخی

این خزه در طبیعت پهنه وسیعی از قطب جنوب تا بیابان موهاوی (Mojave) را پوشش داده و در دمای منفی ۸۰ درجه سانتی‌گراد به مدت پنج سال و در دمای منفی ۱۹۶ درجه به مدت ۳۰ روز زنده مانده است. شاید شگفت‌انگیزترین نکته، توانایی بازسازی ساختار سلولی خود پس از تعرض با اشعه گاما و بازگشت به محیط رشد طبیعی باشد. محققان با شبیه‌سازی جو مریخ — شامل فشار پایین، اتمسفر غنی از دی‌اکسیدکربن، سردی شدید و تابش فرابنفش قوی — مشاهده کردند که این گیاه نه تنها می‌میرد، بلکه پس از بازگرداندن به شرایط بهینه، رشد خود را از سر می‌گیرد.

[[OAR_MEDIA_1]]

نقش پتانسیل در کالنی‌سازی فضایی

پروفسور استوارت مک‌دانیل، متخصص خزه‌شناسی دانشگاه فلوریدا، در مورد این کشف بیان می‌دارد: «پرورش زیسته‌های زمینی ستون فقرات مأموریت‌های فضایی طولانی‌مدت است، چرا که گیاهان CO₂ و آب را به اکسیژن و کربوهیدرات تبدیل می‌کنند. اگرچه این خزه خوراکی نیست، اما می‌تواند در سامانه‌های حمایت حیات جانبی نقش حیاتی ایفا کند.»

با وجود نتایج امیدوارکننده، محققان هشدار می‌دهند که مسیر برای کاربرد عملی هنوز طولانی است. آزمایش‌ها بر روی شبیه‌سازی خاک مریخ انجام شده‌اند، نه نمونه‌های واقعی ریگولیث. همچنین نیاز این گیاه به آب مایع برای فعال‌سازی متابولیک، چالش جدی در محیطی است که آب بیشتر در شکل یخ وجود دارد. تکثیر در بافت معدنی مریخ و پایداری ژنتیکی تحت تابش مداوم، سوالاتی هستند که پاسخ آن‌ها نیازمند مأموریت‌های آتی است.

این کشف نخستین گام ملموس در جهت تبدیل مریخ به مقصد پایدار برای بشر محسوب می‌شود، هرچند تبدیل به «ماشین اکسیژن‌سازی» سیاره سرخ، همچنان در حوزه теории و آزمایش‌های پیش‌رو قرار دارد.