تحقیقات نوین نشان می‌دهد که در میان پستاندارانی که دارا‌ی مغز بزرگ و پیچیده‌تری هستند، تفاوت اندازه بدن نرها و ماده‌ها (پدیده‌ای به نام دو‌دیسی جنسیتی یا SSD) به شدت کاهش یافته است. به زبان ساده، این موجودات برای اطمینان از بقا و تولید مثل، بر پیچیدگی مغزی و استراتژی‌های رفتاری تکیه می‌کنند، نه بر ابعاد فیزیکی.

در طیف وسیعی از پستانداران، نرها و ماده‌ها از نظر حجم بدن متمایز هستند؛ مانند فوک‌های فیلی که نرها سه‌برابر ماده‌ها وزن دارند. در طرف مقابل، دلفین‌ها هیچ تفاوتی در اندازه ندارند. انسان‌ها نیز در میانه این طیف قرار دارند؛ اگرچه مردان در میانگین بزرگترند، اما تداخل قابل‌توجهی در جمعیت وجود دارد.

🔗 بیشتر بخوانید: سامسونگ با معارفه نسل بعدی گلکسی Z، ویژگی‌های جدیدی به Galaxy AI می‌آورد_دوپلر

دانشمندان مرکز تکامل میلنر دانشگاه باث برای ریشه‌یابی ژنتیکی این پدیده، ژنوم‌های ۱۲۴ گونه پستاندار را به طور مقایسه‌ای بررسی کردند. آن‌ها ژن‌ها را بر اساس عملکردهای مشابه در خانواده‌های ژنومی دسته‌بندی کرده و اندازه این خانواده‌ها را سنجیدند. یافته‌ها حیرت‌انگیز بود: در گونه‌های با SSD بالا، خانواده‌های ژن مرتبط با حاس بویایی گسترش یافته بودند، در حالی که خانواده‌های ژن مسئول توسعه مغز کوچک‌تر بودند.

این الگو برعکس برای گونه‌های تک‌دیسی (با تفاوت اندک در اندازه دو جنس) صادق است؛ آن‌ها خانواده‌های ژن وسیع‌تری برای رشد مغز و سیستم‌های عصبی پیچیده دارند.

🔗 بیشتر بخوانید: بهترین فضا برای نوآوری جایی است که بتوان در آن نادرست کرد

تأثیر معماری مغز بر استراتژی‌های جفت‌یابی

تحقیق‌کنندگان از کشف رابطه آماری بین SSD بالا و گسترش ژن‌های بویایی شگفت‌زده شدند. نکته کلیدی‌تر این بود که کاهش اندازه ژن‌های بویایی در هم‌راهی با گسترش ژن‌های مغزی رخ داده است.

تفسیر علمی این موضوع نشان می‌دهد که در گونه‌هایی که انتخاب جفت بر پایه بو و قلمرو استوار است (SSD بالا)، بلوغ فیزیکی و قدرت بدنی اولویت اول است. در مقابل، پستانداران با مغز پیشرفته و SSD پایین، به سمت سازماندهی اجتماعی پیچیده و راهبردهای تولیدمثل هوشمندانه سوق داده شده‌اند. در اینجا، یافتن همسری بر پایه تعاملات شناختی، همکاری دوپدرانه در پرورش فرزندان یا نظام تک‌جفتی شکل می‌گیرد، نه بر پایه dominio بدنی.

بنابراین، تحلیل ژنومیک اثبات می‌کند که در قشر پستانداران، «اندازه» تنها در زیرمجموعه‌ای از گونه‌ها عامل تعیین‌کننده انتخاب جنسیتی است، در حالی که در شاخه‌های تکاملی پیشرفته، سرمایه‌گذاری بر مغز و رفتار، برتری تکاملی می‌بخشد.

گام بعدی محققان، بررسی نقش تکامل اندازه اعضای تناسلی در شکل‌گیری ژنوم پستانداران است. نتایج کامل این مطالعه در مجله معتبر Nature Communications منتشر شده است.